Vishnu Sahasranama: Full 142-Verse Epic Reading with Meaning

श्रुत्वा धर्मानशेषेण पावनानि च सर्वशः। युधिष्ठिरः शान्तनवं पुनरेवाभ्यभाषत॥१॥

shrutvaa dharmaanasheshena paavanaani cha sarvashah| yudhishthirah shaantanavam punarevaabhyabhaashata||1||śrutvā dharmānaśeṣeṇa pāvanāni ca sarvaśaḥ| yudhiṣṭhiraḥ śāntanavaṃ punarevābhyabhāṣata||1||

किमेकं दैवतं लोके किं वाप्येकं परायणम्। स्तुवन्तः कं कमर्चन्तः प्राप्नुयुर्मानवाः शुभम्॥२॥

kimekam daivatam loke kim vaapyekam paraayanam| stuvantah kam kamarchantah praapnuyurmaanavaah shubham||2||kimekaṃ daivataṃ loke kiṃ vāpyekaṃ parāyaṇam| stuvantaḥ kaṃ kamarcantaḥ prāpnuyurmānavāḥ śubham||2||

को धर्मः सर्वधर्माणां भवतः परमो मतः। किं जपन्मुच्यते जन्तुर्जन्मसंसारबन्धनात्॥३॥

ko dharmah sarvadharmaanaam bhavatah paramo matah| kim japanmuchyate janturjanmasamsaarabandhanaat||3||ko dharmaḥ sarvadharmāṇāṃ bhavataḥ paramo mataḥ| kiṃ japanmucyate janturjanmasaṃsārabandhanāt||3||

जगत्प्रभुं देवदेवमनन्तं पुरुषोत्तमम्। स्तुवन् नामसहस्रेण पुरुषः सततोत्थितः॥४॥

jagatprabhum devadevamanantam purushottamam| stuvan naamasahasrena purushah satatotthitah||4||jagatprabhuṃ devadevamanantaṃ puruṣottamam| stuvan nāmasahasreṇa puruṣaḥ satatotthitaḥ||4||

तमेव चार्चयन्नित्यं भक्त्या पुरुषमव्ययम्। ध्यायन् स्तुवन् नमस्यंश्च यजमानस्तमेव च॥५॥

tameva chaarchayannityam bhaktyaa purushamavyayam| dhyaayan stuvan namasyamshcha yajamaanastameva cha||5||tameva cārcayannityaṃ bhaktyā puruṣamavyayam| dhyāyan stuvan namasyaṃśca yajamānastameva ca||5||

अनादिनिधनं विष्णुं सर्वलोकमहेश्वरम्। लोकाध्यक्षं स्तुवन्नित्यं सर्वदुःखातिगो भवेत्॥६॥

anaadinidhanam vishnum sarvalokamaheshvaram| lokaadhyaksham stuvannityam sarvaduhkhaatigo bhavet||6||anādinidhanaṃ viṣṇuṃ sarvalokamaheśvaram| lokādhyakṣaṃ stuvannityaṃ sarvaduḥkhātigo bhavet||6||

ब्रह्मण्यं सर्वधर्मज्ञं लोकानां कीर्तिवर्धनम्। लोकनाथं महद्भूतं सर्वभूतभवोद्भवम्॥७॥

brahmanyam sarvadharmajnam lokaanaam keertivardhanam| lokanaatham mahadbhootam sarvabhootabhavodbhavam||7||brahmaṇyaṃ sarvadharmajñaṃ lokānāṃ kīrtivardhanam| lokanāthaṃ mahadbhūtaṃ sarvabhūtabhavodbhavam||7||

एष मे सर्वधर्माणां धर्मोऽधिकतमो मतः। यद्भक्त्या पुण्डरीकाक्षं स्तवैरर्चेन्नरः सदा॥८॥

esha me sarvadharmaanaam dharmo’dhikatamo matah| yadbhaktyaa pundareekaaksham stavairarchennarah sadaa||8||eṣa me sarvadharmāṇāṃ dharmo'dhikatamo mataḥ| yadbhaktyā puṇḍarīkākṣaṃ stavairarcennaraḥ sadā||8||

परमं यो महत्तेजः परमं यो महत्तपः। परमं यो महद्ब्रह्म परमं यः परायणम्॥९॥

paramam yo mahattejah paramam yo mahattapah| paramam yo mahadbrahma paramam yah paraayanam||9||paramaṃ yo mahattejaḥ paramaṃ yo mahattapaḥ| paramaṃ yo mahadbrahma paramaṃ yaḥ parāyaṇam||9||

पवित्राणां पवित्रं यो मङ्गलानां च मङ्गलम्। दैवतं दैवतानां च भूतानां योऽव्ययः पिता॥१०॥

pavitraanaam pavitram yo mangalaanaam cha mangalam| daivatam daivataanaam cha bhootaanaam yo’vyayah pitaa||10||pavitrāṇāṃ pavitraṃ yo maṅgalānāṃ ca maṅgalam| daivataṃ daivatānāṃ ca bhūtānāṃ yo'vyayaḥ pitā||10||

यतः सर्वाणि भूतानि भवन्त्यादियुगागमे। यस्मिंश्च प्रलयं यान्ति पुनरेव युगक्षये॥११॥

yatah sarvaani bhootaani bhavantyaadiyugaagame| yasmimshcha pralayam yaanti punareva yugakshaye||11||yataḥ sarvāṇi bhūtāni bhavantyādiyugāgame| yasmiṃśca pralayaṃ yānti punareva yugakṣaye||11||

तस्य लोकप्रधानस्य जगन्नाथस्य भूपते। विष्णोर्नामसहस्रं मे शृणु पापभयापहम्॥१२॥

tasya lokapradhaanasya jagannaathasya bhoopate| vishnornaamasahasram me shrinu paapabhayaapaham||12||tasya lokapradhānasya jagannāthasya bhūpate| viṣṇornāmasahasraṃ me śṛṇu pāpabhayāpaham||12||

यानि नामानि गौणानि विख्यातानि महात्मनः। ऋषिभिः परिगीतानि तानि वक्ष्यामि भूतये॥१३॥

yaani naamaani gaunaani vikhyaataani mahaatmanah| rishibhih parigeetaani taani vakshyaami bhootaye||13||yāni nāmāni gauṇāni vikhyātāni mahātmanaḥ| ṛṣibhiḥ parigītāni tāni vakṣyāmi bhūtaye||13||

विश्वं विष्णुर्वषट्कारो भूतभव्यभवत्प्रभुः। भूतकृद्भूतभृद्भावो भूतात्मा भूतभावनः॥१॥

vishvam vishnurvashatkaaro bhootabhavyabhavatprabhuh| bhootakridbhootabhridbhaavo bhootaatmaa bhootabhaavanah||1||viśvaṃ viṣṇurvaṣaṭkāro bhūtabhavyabhavatprabhuḥ| bhūtakṛdbhūtabhṛdbhāvo bhūtātmā bhūtabhāvanaḥ||1||

पूतात्मा परमात्मा च मुक्तानां परमा गतिः। अव्ययः पुरुषः साक्षी क्षेत्रज्ञोऽक्षर एव च॥२॥

pootaatmaa paramaatmaa cha muktaanaam paramaa gatih| avyayah purushah saakshee kshetrajno’kshara eva cha||2||pūtātmā paramātmā ca muktānāṃ paramā gatiḥ| avyayaḥ puruṣaḥ sākṣī kṣetrajño'kṣara eva ca||2||

योगो योगविदां नेता प्रधानपुरुषेश्वरः। नारसिंहवपुः श्रीमान् केशवः पुरुषोत्तमः॥३॥

yogo yogavidaam netaa pradhaanapurusheshvarah| naarasimhavapuh shreemaan keshavah purushottamah||3||yogo yogavidāṃ netā pradhānapuruṣeśvaraḥ| nārasiṃhavapuḥ śrīmān keśavaḥ puruṣottamaḥ||3||

सर्वः शर्वः शिवः स्थाणुर्भूतादिर्निधिरव्ययः। संभवो भावनो भर्ता प्रभवः प्रभुरीश्वरः॥४॥

sarvah sharvah shivah sthaanurbhootaadirnidhiravyayah| sambhavo bhaavano bhartaa prabhavah prabhureeshvarah||4||sarvaḥ śarvaḥ śivaḥ sthāṇurbhūtādirnidhiravyayaḥ| saṃbhavo bhāvano bhartā prabhavaḥ prabhurīśvaraḥ||4||

स्वयंभूः शम्भुरादित्यः पुष्कराक्षो महास्वनः। अनादिनिधनो धाता विधाता धातुरुत्तमः॥५॥

svayambhooh shambhuraadityah pushkaraaksho mahaasvanah| anaadinidhano dhaataa vidhaataa dhaaturuttamah||5||svayaṃbhūḥ śambhurādityaḥ puṣkarākṣo mahāsvanaḥ| anādinidhano dhātā vidhātā dhāturuttamaḥ||5||

अप्रमेयो हृषीकेशः पद्मनाभोऽमरप्रभुः। विश्वकर्मा मनुस्त्वष्टा स्थविष्ठः स्थविरो ध्रुवः॥६॥

aprameyo hrisheekeshah padmanaabho’maraprabhuh| vishvakarmaa manustvashtaa sthavishthah sthaviro dhruvah||6||aprameyo hṛṣīkeśaḥ padmanābho'maraprabhuḥ| viśvakarmā manustvaṣṭā sthaviṣṭhaḥ sthaviro dhruvaḥ||6||

अग्राह्यः शाश्वतः कृष्णो लोहिताक्षः प्रतर्दनः। प्रभूतस्त्रिककुब्धाम पवित्रं मङ्गलं परम्॥७॥

agraahyah shaashvatah krishno lohitaakshah pratardanah| prabhootastrikakubdhaama pavitram mangalam param||7||agrāhyaḥ śāśvataḥ kṛṣṇo lohitākṣaḥ pratardanaḥ| prabhūtastrikakubdhāma pavitraṃ maṅgalaṃ param||7||

ईशानः प्राणदः प्राणो ज्येष्ठः श्रेष्ठः प्रजापतिः। हिरण्यगर्भो भूगर्भो माधवो मधुसूदनः॥८॥

eeshaanah praanadah praano jyeshthah shreshthah prajaapatih| hiranyagarbho bhoogarbho maadhavo madhusoodanah||8||īśānaḥ prāṇadaḥ prāṇo jyeṣṭhaḥ śreṣṭhaḥ prajāpatiḥ| hiraṇyagarbho bhūgarbho mādhavo madhusūdanaḥ||8||

ईश्वरो विक्रमी धन्वी मेधावी विक्रमः क्रमः। अनुत्तमो दुराधर्षः कृतज्ञः कृतिरात्मवान्॥९॥

eeshvaro vikramee dhanvee medhaavee vikramah kramah| anuttamo duraadharshah kritajnah kritiraatmavaan||9||īśvaro vikramī dhanvī medhāvī vikramaḥ kramaḥ| anuttamo durādharṣaḥ kṛtajñaḥ kṛtirātmavān||9||

सुरेशः शरणं शर्म विश्वरेताः प्रजाभवः। अहः संवत्सरो व्यालः प्रत्ययः सर्वदर्शनः॥१०॥

sureshah sharanam sharma vishvaretaah prajaabhavah| ahah samvatsaro vyaalah pratyayah sarvadarshanah||10||sureśaḥ śaraṇaṃ śarma viśvaretāḥ prajābhavaḥ| ahaḥ saṃvatsaro vyālaḥ pratyayaḥ sarvadarśanaḥ||10||

अजः सर्वेश्वरः सिद्धः सिद्धिः सर्वादिरच्युतः। वृषाकपिरमेयात्मा सर्वयोगविनिःसृतः॥११॥

ajah sarveshvarah siddhah siddhih sarvaadirachyutah| vrishaakapirameyaatmaa sarvayogavinihsritah||11||ajaḥ sarveśvaraḥ siddhaḥ siddhiḥ sarvādiracyutaḥ| vṛṣākapirameyātmā sarvayogaviniḥsṛtaḥ||11||

वसुर्वसुमनाः सत्यः समात्माऽसम्मितः समः। अमोघः पुण्डरीकाक्षो वृषकर्मा वृषाकृतिः॥१२॥

vasurvasumanaah satyah samaatmaa’sammitah samah| amoghah pundareekaaksho vrishakarmaa vrishaakritih||12||vasurvasumanāḥ satyaḥ samātmā'sammitaḥ samaḥ| amoghaḥ puṇḍarīkākṣo vṛṣakarmā vṛṣākṛtiḥ||12||

रुद्रो बहुशिरा बभ्रुर्विश्वयोनिः शुचिश्रवाः। अमृतः शाश्वतः स्थाणुर्वरारोहो महातपाः॥१३॥

rudro bahushiraa babhrurvishvayonih shuchishravaah| amritah shaashvatah sthaanurvaraaroho mahaatapaah||13||rudro bahuśirā babhrurviśvayoniḥ śuciśravāḥ| amṛtaḥ śāśvataḥ sthāṇurvarāroho mahātapāḥ||13||

सर्वगः सर्वविद्भानुर्विष्वक्सेनो जनार्दनः। वेदो वेदविदव्यङ्गो वेदाङ्गो वेदवित् कविः॥१४॥

sarvagah sarvavidbhaanurvishvakseno janaardanah| vedo vedavidavyango vedaango vedavit kavih||14||sarvagaḥ sarvavidbhānurviṣvakseno janārdanaḥ| vedo vedavidavyaṅgo vedāṅgo vedavit kaviḥ||14||

लोकाध्यक्षः सुराध्यक्षो धर्माध्यक्षः कृताकृतः। चतुरात्मा चतुर्व्यूहश्चतुर्दंष्ट्रश्चतुर्भुजः॥१५॥

lokaadhyakshah suraadhyaksho dharmaadhyakshah kritaakritah| chaturaatmaa chaturvyoohashchaturdamshtrashchaturbhujah||15||lokādhyakṣaḥ surādhyakṣo dharmādhyakṣaḥ kṛtākṛtaḥ| caturātmā caturvyūhaścaturdaṃṣṭraścaturbhujaḥ||15||

भ्राजिष्णुर्भोजनं भोक्ता सहिष्णुर्जगदादिजः। अनघो विजयो जेता विश्वयोनिः पुनर्वसुः॥१६॥

bhraajishnurbhojanam bhoktaa sahishnurjagadaadijah| anagho vijayo jetaa vishvayonih punarvasuh||16||bhrājiṣṇurbhojanaṃ bhoktā sahiṣṇurjagadādijaḥ| anagho vijayo jetā viśvayoniḥ punarvasuḥ||16||

उपेन्द्रो वामनः प्रांशुरमोघः शुचिरूर्जितः। अतीन्द्रः संग्रहः सर्गो धृतात्मा नियमो यमः॥१७॥

upendro vaamanah praamshuramoghah shuchiroorjitah| ateendrah samgrahah sargo dhritaatmaa niyamo yamah||17||upendro vāmanaḥ prāṃśuramoghaḥ śucirūrjitaḥ| atīndraḥ saṃgrahaḥ sargo dhṛtātmā niyamo yamaḥ||17||

वेद्यो वैद्यः सदायोगी वीरहा माधवो मधुः। अतीन्द्रियो महामायो महोत्साहो महाबलः॥१८॥

vedyo vaidyah sadaayogee veerahaa maadhavo madhuh| ateendriyo mahaamaayo mahotsaaho mahaabalah||18||vedyo vaidyaḥ sadāyogī vīrahā mādhavo madhuḥ| atīndriyo mahāmāyo mahotsāho mahābalaḥ||18||

महाबुद्धिर्महावीर्यो महाशक्तिर्महाद्युतिः। अनिर्देश्यवपुः श्रीमानमेयात्मा महाद्रिधृक्॥१९॥

mahaabuddhirmahaaveeryo mahaashaktirmahaadyutih| anirdeshyavapuh shreemaanameyaatmaa mahaadridhrik||19||mahābuddhirmahāvīryo mahāśaktirmahādyutiḥ| anirdeśyavapuḥ śrīmānameyātmā mahādridhṛk||19||

महेष्वासो महीभर्ता श्रीनिवासः सतां गतिः। अनिरुद्धः सुरानन्दो गोविन्दो गोविदां पतिः॥२०॥

maheshvaaso maheebhartaa shreenivaasah sataam gatih| aniruddhah suraanando govindo govidaam patih||20||maheṣvāso mahībhartā śrīnivāsaḥ satāṃ gatiḥ| aniruddhaḥ surānando govindo govidāṃ patiḥ||20||

मरीचिर्दमनो हंसः सुपर्णो भुजगोत्तमः। हिरण्यनाभः सुतपाः पद्मनाभः प्रजापतिः॥२१॥

mareechirdamano hamsah suparno bhujagottamah| hiranyanaabhah sutapaah padmanaabhah prajaapatih||21||marīcirdamano haṃsaḥ suparṇo bhujagottamaḥ| hiraṇyanābhaḥ sutapāḥ padmanābhaḥ prajāpatiḥ||21||

अमृत्युः सर्वदृक् सिंहः सन्धाता सन्धिमान् स्थिरः। अजो दुर्मर्षणः शास्ता विश्रुतात्मा सुरारिहा॥२२॥

amrityuh sarvadrik simhah sandhaataa sandhimaan sthirah| ajo durmarshanah shaastaa vishrutaatmaa suraarihaa||22||amṛtyuḥ sarvadṛk siṃhaḥ sandhātā sandhimān sthiraḥ| ajo durmarṣaṇaḥ śāstā viśrutātmā surārihā||22||

गुरुर्गुरुतमो धाम सत्यः सत्यपराक्रमः। निमिषोऽनिमिषः स्रग्वी वाचस्पतिरुदारधीः॥२३॥

gururgurutamo dhaama satyah satyaparaakramah| nimisho’nimishah sragvee vaachaspatirudaaradheeh||23||gururgurutamo dhāma satyaḥ satyaparākramaḥ| nimiṣo'nimiṣaḥ sragvī vācaspatirudāradhīḥ||23||

अग्रणीर्ग्रामणीः श्रीमान् न्यायो नेता समीरणः। सहस्रमूर्धा विश्वात्मा सहस्राक्षः सहस्रपात्॥२४॥

agraneergraamaneeh shreemaan nyaayo netaa sameeranah| sahasramoordhaa vishvaatmaa sahasraakshah sahasrapaat||24||agraṇīrgrāmaṇīḥ śrīmān nyāyo netā samīraṇaḥ| sahasramūrdhā viśvātmā sahasrākṣaḥ sahasrapāt||24||

आवर्तनो निवृत्तात्मा संवृतः संप्रमर्दनः। अहः संवर्तको वह्निरनिलो धरणीधरः॥२५॥

aavartano nivrittaatmaa samvritah sampramardanah| ahah samvartako vahniranilo dharaneedharah||25||āvartano nivṛttātmā saṃvṛtaḥ saṃpramardanaḥ| ahaḥ saṃvartako vahniranilo dharaṇīdharaḥ||25||

सुप्रसादः प्रसन्नात्मा विश्वधृग्विश्वभुग्विभुः। सत्कर्ता सत्कृतः साधुर्जह्नुर्नारायणो नरः॥२६॥

suprasaadah prasannaatmaa vishvadhrigvishvabhugvibhuh| satkartaa satkritah saadhurjahnurnaaraayano narah||26||suprasādaḥ prasannātmā viśvadhṛgviśvabhugvibhuḥ| satkartā satkṛtaḥ sādhurjahnurnārāyaṇo naraḥ||26||

असंख्येयोऽप्रमेयात्मा विशिष्टः शिष्टकृच्छुचिः। सिद्धार्थः सिद्धसंकल्पः सिद्धिदः सिद्धिसाधनः॥२७॥

asamkhyeyo’prameyaatmaa vishishtah shishtakrichchhuchih| siddhaarthah siddhasamkalpah siddhidah siddhisaadhanah||27||asaṃkhyeyo'prameyātmā viśiṣṭaḥ śiṣṭakṛcchuciḥ| siddhārthaḥ siddhasaṃkalpaḥ siddhidaḥ siddhisādhanaḥ||27||

वृषाही वृषभो विष्णुर्वृषपर्वा वृषोदरः। वर्धनो वर्धमानश्च विविक्तः श्रुतिसागरः॥२८॥

vrishaahee vrishabho vishnurvrishaparvaa vrishodarah| vardhano vardhamaanashcha viviktah shrutisaagarah||28||vṛṣāhī vṛṣabho viṣṇurvṛṣaparvā vṛṣodaraḥ| vardhano vardhamānaśca viviktaḥ śrutisāgaraḥ||28||

सुभुजो दुर्धरो वाग्मी महेन्द्रो वसुदो वसुः। नैकरूपो बृहद्रूपः शिपिविष्टः प्रकाशनः॥२९॥

subhujo durdharo vaagmee mahendro vasudo vasuh| naikaroopo brihadroopah shipivishtah prakaashanah||29||subhujo durdharo vāgmī mahendro vasudo vasuḥ| naikarūpo bṛhadrūpaḥ śipiviṣṭaḥ prakāśanaḥ||29||

ओजस्तेजोद्युतिधरः प्रकाशात्मा प्रतापनः। ऋद्धः स्पष्टाक्षरो मन्त्रश्चन्द्रांशुर्भास्करद्युतिः॥३०॥

ojastejodyutidharah prakaashaatmaa prataapanah| riddhah spashtaaksharo mantrashchandraamshurbhaaskaradyutih||30||ojastejodyutidharaḥ prakāśātmā pratāpanaḥ| ṛddhaḥ spaṣṭākṣaro mantraścandrāṃśurbhāskaradyutiḥ||30||

अमृतांशूद्भवो भानुः शशबिन्दुः सुरेश्वरः। औषधं जगतः सेतुः सत्यधर्मपराक्रमः॥३१॥

amritaamshoodbhavo bhaanuh shashabinduh sureshvarah| aushadham jagatah setuh satyadharmaparaakramah||31||amṛtāṃśūdbhavo bhānuḥ śaśabinduḥ sureśvaraḥ| auṣadhaṃ jagataḥ setuḥ satyadharmaparākramaḥ||31||

भूतभव्यभवन्नाथः पवनः पावनोऽनलः। कामहा कामकृत्कान्तः कामः कामप्रदः प्रभुः॥३२॥

bhootabhavyabhavannaathah pavanah paavano’nalah| kaamahaa kaamakritkaantah kaamah kaamapradah prabhuh||32||bhūtabhavyabhavannāthaḥ pavanaḥ pāvano'nalaḥ| kāmahā kāmakṛtkāntaḥ kāmaḥ kāmapradaḥ prabhuḥ||32||

युगादिकृद्युगावर्तो नैकमायो महाशनः। अदृश्यो व्यक्तरूपश्च सहस्रजिदनन्तजित्॥३३॥

yugaadikridyugaavarto naikamaayo mahaashanah| adrishyo vyaktaroopashcha sahasrajidanantajit||33||yugādikṛdyugāvarto naikamāyo mahāśanaḥ| adṛśyo vyaktarūpaśca sahasrajidanantajit||33||

इष्टोऽविशिष्टः शिष्टेष्टः शिखण्डी नहुषो वृषः। क्रोधहा क्रोधकृत्कर्ता विश्वबाहुर्महीधरः॥३४॥

ishto’vishishtah shishteshtah shikhandee nahusho vrishah| krodhahaa krodhakritkartaa vishvabaahurmaheedharah||34||iṣṭo'viśiṣṭaḥ śiṣṭeṣṭaḥ śikhaṇḍī nahuṣo vṛṣaḥ| krodhahā krodhakṛtkartā viśvabāhurmahīdharaḥ||34||

अच्युतः प्रथितः प्राणः प्राणदो वासवानुजः। अपांनिधिरधिष्ठानमप्रमत्तः प्रतिष्ठितः॥३५॥

achyutah prathitah praanah praanado vaasavaanujah| apaamnidhiradhishthaanamapramattah pratishthitah||35||acyutaḥ prathitaḥ prāṇaḥ prāṇado vāsavānujaḥ| apāṃnidhiradhiṣṭhānamapramattaḥ pratiṣṭhitaḥ||35||

स्कन्दः स्कन्दधरो धुर्यो वरदो वायुवाहनः। वासुदेवो बृहद्भानुरादिदेवः पुरन्दरः॥३६॥

skandah skandadharo dhuryo varado vaayuvaahanah| vaasudevo brihadbhaanuraadidevah purandarah||36||skandaḥ skandadharo dhuryo varado vāyuvāhanaḥ| vāsudevo bṛhadbhānurādidevaḥ purandaraḥ||36||

अशोकस्तारणस्तारः शूरः शौरिर्जनेश्वरः। अनुकूलः शतावर्तः पद्मी पद्मनिभेक्षणः॥३७॥

ashokastaaranastaarah shoorah shaurirjaneshvarah| anukoolah shataavartah padmee padmanibhekshanah||37||aśokastāraṇastāraḥ śūraḥ śaurirjaneśvaraḥ| anukūlaḥ śatāvartaḥ padmī padmanibhekṣaṇaḥ||37||

पद्मनाभोऽरविन्दाक्षः पद्मगर्भः शरीरभृत्। महर्द्धिरृद्धो वृद्धात्मा महाक्षो गरुडध्वजः॥३८॥

padmanaabho’ravindaakshah padmagarbhah shareerabhrit| maharddhirriddho vriddhaatmaa mahaaksho garudadhvajah||38||padmanābho'ravindākṣaḥ padmagarbhaḥ śarīrabhṛt| maharddhirṛddho vṛddhātmā mahākṣo garuḍadhvajaḥ||38||

अतुलः शरभो भीमः समयज्ञो हविर्हरिः। सर्वलक्षणलक्षण्यो लक्ष्मीवान् समितिञ्जयः॥३९॥

atulah sharabho bheemah samayajno havirharih| sarvalakshanalakshanyo lakshmeevaan samitinjayah||39||atulaḥ śarabho bhīmaḥ samayajño havirhariḥ| sarvalakṣaṇalakṣaṇyo lakṣmīvān samitiñjayaḥ||39||

विक्षरो रोहितो मार्गो हेतुर्दामोदरः सहः। महीधरो महाभागो वेगवानमिताशनः॥४०॥

viksharo rohito maargo heturdaamodarah sahah| maheedharo mahaabhaago vegavaanamitaashanah||40||vikṣaro rohito mārgo heturdāmodaraḥ sahaḥ| mahīdharo mahābhāgo vegavānamitāśanaḥ||40||

उद्भवः क्षोभणो देवः श्रीगर्भः परमेश्वरः। करणं कारणं कर्ता विकर्ता गहनो गुहः॥४१॥

udbhavah kshobhano devah shreegarbhah parameshvarah| karanam kaaranam kartaa vikartaa gahano guhah||41||udbhavaḥ kṣobhaṇo devaḥ śrīgarbhaḥ parameśvaraḥ| karaṇaṃ kāraṇaṃ kartā vikartā gahano guhaḥ||41||

व्यवसायो व्यवस्थानः संस्थानः स्थानदो ध्रुवः। परर्द्धिः परमस्पष्टस्तुष्टः पुष्टः शुभेक्षणः॥४२॥

vyavasaayo vyavasthaanah samsthaanah sthaanado dhruvah| pararddhih paramaspashtastushtah pushtah shubhekshanah||42||vyavasāyo vyavasthānaḥ saṃsthānaḥ sthānado dhruvaḥ| pararddhiḥ paramaspaṣṭastuṣṭaḥ puṣṭaḥ śubhekṣaṇaḥ||42||

रामो विरामो विरजो मार्गो नेयो नयोऽनयः। वीरः शक्तिमतां श्रेष्ठो धर्मो धर्मविदुत्तमः॥४३॥

raamo viraamo virajo maargo neyo nayo’nayah| veerah shaktimataam shreshtho dharmo dharmaviduttamah||43||rāmo virāmo virajo mārgo neyo nayo'nayaḥ| vīraḥ śaktimatāṃ śreṣṭho dharmo dharmaviduttamaḥ||43||

वैकुण्ठः पुरुषः प्राणः प्राणदः प्रणवः पृथुः। हिरण्यगर्भः शत्रुघ्नो व्याप्तो वायुरधोक्षजः॥४४॥

vaikunthah purushah praanah praanadah pranavah prithuh| hiranyagarbhah shatrughno vyaapto vaayuradhokshajah||44||vaikuṇṭhaḥ puruṣaḥ prāṇaḥ prāṇadaḥ praṇavaḥ pṛthuḥ| hiraṇyagarbhaḥ śatrughno vyāpto vāyuradhokṣajaḥ||44||

ऋतुः सुदर्शनः कालः परमेष्ठी परिग्रहः। उग्रः संवत्सरो दक्षो विश्रामो विश्वदक्षिणः॥४५॥

rituh sudarshanah kaalah parameshthee parigrahah| ugrah samvatsaro daksho vishraamo vishvadakshinah||45||ṛtuḥ sudarśanaḥ kālaḥ parameṣṭhī parigrahaḥ| ugraḥ saṃvatsaro dakṣo viśrāmo viśvadakṣiṇaḥ||45||

विस्तारः स्थावरस्थाणुः प्रमाणं बीजमव्ययम्। अर्थोऽनर्थो महाकोशो महाभोगो महाधनः॥४६॥

vistaarah sthaavarasthaanuh pramaanam beejamavyayam| artho’nartho mahaakosho mahaabhogo mahaadhanah||46||vistāraḥ sthāvarasthāṇuḥ pramāṇaṃ bījamavyayam| artho'nartho mahākośo mahābhogo mahādhanaḥ||46||

अनिर्विण्णः स्थविष्ठोऽभूर्धर्मयूपो महामखः। नक्षत्रनेमिर्नक्षत्री क्षमः क्षामः समीहनः॥४७॥

anirvinnah sthavishtho’bhoordharmayoopo mahaamakhah| nakshatranemirnakshatree kshamah kshaamah sameehanah||47||anirviṇṇaḥ sthaviṣṭho'bhūrdharmayūpo mahāmakhaḥ| nakṣatranemirnakṣatrī kṣamaḥ kṣāmaḥ samīhanaḥ||47||

यज्ञ इज्यो महेज्यश्च क्रतुः सत्रं सतां गतिः। सर्वदर्शी विमुक्तात्मा सर्वज्ञो ज्ञानमुत्तमम्॥४८॥

yajna ijyo mahejyashcha kratuh satram sataam gatih| sarvadarshee vimuktaatmaa sarvajno jnaanamuttamam||48||yajña ijyo mahejyaśca kratuḥ satraṃ satāṃ gatiḥ| sarvadarśī vimuktātmā sarvajño jñānamuttamam||48||

सुव्रतः सुमुखः सूक्ष्मः सुघोषः सुखदः सुहृत्। मनोहरो जितक्रोधो वीरबाहुर्विदारणः॥४९॥

suvratah sumukhah sookshmah sughoshah sukhadah suhrit| manoharo jitakrodho veerabaahurvidaaranah||49||suvrataḥ sumukhaḥ sūkṣmaḥ sughoṣaḥ sukhadaḥ suhṛt| manoharo jitakrodho vīrabāhurvidāraṇaḥ||49||

स्वापनः स्ववशो व्यापी नैकात्मा नैककर्मकृत्। वत्सरो वत्सलो वत्सी रत्नगर्भो धनेश्वरः॥५०॥

svaapanah svavasho vyaapee naikaatmaa naikakarmakrit| vatsaro vatsalo vatsee ratnagarbho dhaneshvarah||50||svāpanaḥ svavaśo vyāpī naikātmā naikakarmakṛt| vatsaro vatsalo vatsī ratnagarbho dhaneśvaraḥ||50||

धर्मगुब्धर्मकृद्धर्मी सदसत्क्षरमक्षरम्। अविज्ञाता सहस्रांशुर्विधाता कृतलक्षणः॥५१॥

dharmagubdharmakriddharmee sadasatksharamaksharam| avijnaataa sahasraamshurvidhaataa kritalakshanah||51||dharmagubdharmakṛddharmī sadasatkṣaramakṣaram| avijñātā sahasrāṃśurvidhātā kṛtalakṣaṇaḥ||51||

गभस्तिनेमिः सत्त्वस्थः सिंहो भूतमहेश्वरः। आदिदेवो महादेवो देवेशो देवभृद्गुरुः॥५२॥

gabhastinemih sattvasthah simho bhootamaheshvarah| aadidevo mahaadevo devesho devabhridguruh||52||gabhastinemiḥ sattvasthaḥ siṃho bhūtamaheśvaraḥ| ādidevo mahādevo deveśo devabhṛdguruḥ||52||

उत्तरो गोपतिर्गोप्ता ज्ञानगम्यः पुरातनः। शरीरभूतभृद्भोक्ता कपीन्द्रो भूरिदक्षिणः॥५३॥

uttaro gopatirgoptaa jnaanagamyah puraatanah| shareerabhootabhridbhoktaa kapeendro bhooridakshinah||53||uttaro gopatirgoptā jñānagamyaḥ purātanaḥ| śarīrabhūtabhṛdbhoktā kapīndro bhūridakṣiṇaḥ||53||

सोमपोऽमृतपः सोमः पुरुजित्पुरुसत्तमः। विनयो जयः सत्यसंधो दाशार्हः सात्त्वतांपतिः॥५४॥

somapo’mritapah somah purujitpurusattamah| vinayo jayah satyasamdho daashaarhah saattvataampatih||54||somapo'mṛtapaḥ somaḥ purujitpurusattamaḥ| vinayo jayaḥ satyasaṃdho dāśārhaḥ sāttvatāṃpatiḥ||54||

जीवो विनयिता साक्षी मुकुन्दोऽमितविक्रमः। अम्भोनिधिरनन्तात्मा महोदधिशयोऽन्तकः॥५५॥

jeevo vinayitaa saakshee mukundo’mitavikramah| ambhonidhiranantaatmaa mahodadhishayo’ntakah||55||jīvo vinayitā sākṣī mukundo'mitavikramaḥ| ambhonidhiranantātmā mahodadhiśayo'ntakaḥ||55||

अजो महार्हः स्वाभाव्यो जितामित्रः प्रमोदनः। आनन्दो नन्दनो नन्दः सत्यधर्मा त्रिविक्रमः॥५६॥

ajo mahaarhah svaabhaavyo jitaamitrah pramodanah| aanando nandano nandah satyadharmaa trivikramah||56||ajo mahārhaḥ svābhāvyo jitāmitraḥ pramodanaḥ| ānando nandano nandaḥ satyadharmā trivikramaḥ||56||

महर्षिः कपिलाचार्यः कृतज्ञो मेदिनीपतिः। त्रिपदस्त्रिदशाध्यक्षो महाशृङ्गः कृतान्तकृत्॥५७॥

maharshih kapilaachaaryah kritajno medineepatih| tripadastridashaadhyaksho mahaashringah kritaantakrit||57||maharṣiḥ kapilācāryaḥ kṛtajño medinīpatiḥ| tripadastridaśādhyakṣo mahāśṛṅgaḥ kṛtāntakṛt||57||

महावराहो गोविन्दः सुषेणः कनकाङ्गदी। गुह्यो गभीरो गहनो गुप्तश्चक्रगदाधरः॥५८॥

mahaavaraaho govindah sushenah kanakaangadee| guhyo gabheero gahano guptashchakragadaadharah||58||mahāvarāho govindaḥ suṣeṇaḥ kanakāṅgadī| guhyo gabhīro gahano guptaścakragadādharaḥ||58||

वेधाः स्वाङ्गोऽजितः कृष्णो दृढः संकर्षणोऽच्युतः। वरुणो वारुणो वृक्षः पुष्कराक्षो महामनाः॥५९॥

vedhaah svaango’jitah krishno dridhah samkarshano’chyutah| varuno vaaruno vrikshah pushkaraaksho mahaamanaah||59||vedhāḥ svāṅgo'jitaḥ kṛṣṇo dṛḍhaḥ saṃkarṣaṇo'cyutaḥ| varuṇo vāruṇo vṛkṣaḥ puṣkarākṣo mahāmanāḥ||59||

भगवान् भगहाऽऽनन्दी वनमाली हलायुधः। आदित्यो ज्योतिरादित्यः सहिष्णुर्गतिसत्तमः॥६०॥

bhagavaan bhagahaa’’nandee vanamaalee halaayudhah| aadityo jyotiraadityah sahishnurgatisattamah||60||bhagavān bhagahā''nandī vanamālī halāyudhaḥ| ādityo jyotirādityaḥ sahiṣṇurgatisattamaḥ||60||

सुधन्वा खण्डपरशुर्दारुणो द्रविणप्रदः। दिवःस्पृक् सर्वदृग्व्यासो वाचस्पतिरयोनिजः॥६१॥

sudhanvaa khandaparashurdaaruno dravinapradah| divahsprik sarvadrigvyaaso vaachaspatirayonijah||61||sudhanvā khaṇḍaparaśurdāruṇo draviṇapradaḥ| divaḥspṛk sarvadṛgvyāso vācaspatirayonijaḥ||61||

त्रिसामा सामगः साम निर्वाणं भेषजं भिषक्। संन्यासकृच्छमः शान्तो निष्ठा शान्तिः परायणम्॥६२॥

trisaamaa saamagah saama nirvaanam bheshajam bhishak| samnyaasakrichchhamah shaanto nishthaa shaantih paraayanam||62||trisāmā sāmagaḥ sāma nirvāṇaṃ bheṣajaṃ bhiṣak| saṃnyāsakṛcchamaḥ śānto niṣṭhā śāntiḥ parāyaṇam||62||

शुभाङ्गः शान्तिदः स्रष्टा कुमुदः कुवलेशयः। गोहितो गोपतिर्गोप्ता वृषभाक्षो वृषप्रियः॥६३॥

shubhaangah shaantidah srashtaa kumudah kuvaleshayah| gohito gopatirgoptaa vrishabhaaksho vrishapriyah||63||śubhāṅgaḥ śāntidaḥ sraṣṭā kumudaḥ kuvaleśayaḥ| gohito gopatirgoptā vṛṣabhākṣo vṛṣapriyaḥ||63||

अनिवर्ती निवृत्तात्मा संक्षेप्ता क्षेमकृच्छिवः। श्रीवत्सवक्षाः श्रीवासः श्रीपतिः श्रीमतांवरः॥६४॥

anivartee nivrittaatmaa samksheptaa kshemakrichchhivah| shreevatsavakshaah shreevaasah shreepatih shreemataamvarah||64||anivartī nivṛttātmā saṃkṣeptā kṣemakṛcchivaḥ| śrīvatsavakṣāḥ śrīvāsaḥ śrīpatiḥ śrīmatāṃvaraḥ||64||

श्रीदः श्रीशः श्रीनिवासः श्रीनिधिः श्रीविभावनः। श्रीधरः श्रीकरः श्रेयः श्रीमाँल्लोकत्रयाश्रयः॥६५॥

shreedah shreeshah shreenivaasah shreenidhih shreevibhaavanah| shreedharah shreekarah shreyah shreemaam̐llokatrayaashrayah||65||śrīdaḥ śrīśaḥ śrīnivāsaḥ śrīnidhiḥ śrīvibhāvanaḥ| śrīdharaḥ śrīkaraḥ śreyaḥ śrīmām̐llokatrayāśrayaḥ||65||

स्वक्षः स्वङ्गः शतानन्दो नन्दिर्ज्योतिर्गणेश्वरः। विजितात्माऽविधेयात्मा सत्कीर्तिश्छिन्नसंशयः॥६६॥

svakshah svangah shataanando nandirjyotirganeshvarah| vijitaatmaa’vidheyaatmaa satkeertishchhinnasamshayah||66||svakṣaḥ svaṅgaḥ śatānando nandirjyotirgaṇeśvaraḥ| vijitātmā'vidheyātmā satkīrtiśchinnasaṃśayaḥ||66||

उदीर्णः सर्वतश्चक्षुरनीशः शाश्वतस्थिरः। भूशयो भूषणो भूतिर्विशोकः शोकनाशनः॥६७॥

udeernah sarvatashchakshuraneeshah shaashvatasthirah| bhooshayo bhooshano bhootirvishokah shokanaashanah||67||udīrṇaḥ sarvataścakṣuranīśaḥ śāśvatasthiraḥ| bhūśayo bhūṣaṇo bhūtirviśokaḥ śokanāśanaḥ||67||

अर्चिष्मानर्चितः कुम्भो विशुद्धात्मा विशोधनः। अनिरुद्धोऽप्रतिरथः प्रद्युम्नोऽमितविक्रमः॥६८॥

archishmaanarchitah kumbho vishuddhaatmaa vishodhanah| aniruddho’pratirathah pradyumno’mitavikramah||68||arciṣmānarcitaḥ kumbho viśuddhātmā viśodhanaḥ| aniruddho'pratirathaḥ pradyumno'mitavikramaḥ||68||

कालनेमिनिहा वीरः शौरिः शूरजनेश्वरः। त्रिलोकात्मा त्रिलोकेशः केशवः केशिहा हरिः॥६९॥

kaalaneminihaa veerah shaurih shoorajaneshvarah| trilokaatmaa trilokeshah keshavah keshihaa harih||69||kālaneminihā vīraḥ śauriḥ śūrajaneśvaraḥ| trilokātmā trilokeśaḥ keśavaḥ keśihā hariḥ||69||

कामदेवः कामपालः कामी कान्तः कृतागमः। अनिर्देश्यवपुर्विष्णुर्वीरोऽनन्तो धनंजयः॥७०॥

kaamadevah kaamapaalah kaamee kaantah kritaagamah| anirdeshyavapurvishnurveero’nanto dhanamjayah||70||kāmadevaḥ kāmapālaḥ kāmī kāntaḥ kṛtāgamaḥ| anirdeśyavapurviṣṇurvīro'nanto dhanaṃjayaḥ||70||

ब्रह्मण्यो ब्रह्मकृद् ब्रह्मा ब्रह्म ब्रह्मविवर्धनः। ब्रह्मविद् ब्राह्मणो ब्रह्मी ब्रह्मज्ञो ब्राह्मणप्रियः॥७१॥

brahmanyo brahmakrid Brahma brahma brahmavivardhanah| brahmavid braahmano brahmee brahmajno braahmanapriyah||71||brahmaṇyo brahmakṛd brahmā brahma brahmavivardhanaḥ| brahmavid brāhmaṇo brahmī brahmajño brāhmaṇapriyaḥ||71||

महाक्रमो महाकर्मा महातेजा महोरगः। महाक्रतुर्महायज्वा महायज्ञो महाहविः॥७२॥

mahaakramo mahaakarmaa mahaatejaa mahoragah| mahaakraturmahaayajvaa mahaayajno mahaahavih||72||mahākramo mahākarmā mahātejā mahoragaḥ| mahākraturmahāyajvā mahāyajño mahāhaviḥ||72||

स्तव्यः स्तवप्रियः स्तोत्रं स्तुतिः स्तोता रणप्रियः। पूर्णः पूरयिता पुण्यः पुण्यकीर्तिरनामयः॥७३॥

stavyah stavapriyah stotram stutih stotaa ranapriyah| poornah poorayitaa punyah punyakeertiranaamayah||73||stavyaḥ stavapriyaḥ stotraṃ stutiḥ stotā raṇapriyaḥ| pūrṇaḥ pūrayitā puṇyaḥ puṇyakīrtiranāmayaḥ||73||

मनोजवस्तीर्थकरो वसुरेता वसुप्रदः। वसुप्रदो वासुदेवो वसुर्वसुमना हविः॥७४॥

manojavasteerthakaro vasuretaa vasupradah| vasuprado vaasudevo vasurvasumanaa havih||74||manojavastīrthakaro vasuretā vasupradaḥ| vasuprado vāsudevo vasurvasumanā haviḥ||74||

सद्गतिः सत्कृतिः सत्ता सद्भूतिः सत्परायणः। शूरसेनो यदुश्रेष्ठः सन्निवासः सुयामुनः॥७५॥

sadgatih satkritih sattaa sadbhootih satparaayanah| shooraseno yadushreshthah sannivaasah suyaamunah||75||sadgatiḥ satkṛtiḥ sattā sadbhūtiḥ satparāyaṇaḥ| śūraseno yaduśreṣṭhaḥ sannivāsaḥ suyāmunaḥ||75||

भूतावासो वासुदेवः सर्वासुनिलयोऽनलः। दर्पहा दर्पदो दृप्तो दुर्धरोऽथापराजितः॥७६॥

bhootaavaaso vaasudevah sarvaasunilayo’nalah| darpahaa darpado dripto durdharo’thaaparaajitah||76||bhūtāvāso vāsudevaḥ sarvāsunilayo'nalaḥ| darpahā darpado dṛpto durdharo'thāparājitaḥ||76||

विश्वमूर्तिर्महामूर्तिर्दीप्तमूर्तिरमूर्तिमान्। अनेकमूर्तिरव्यक्तः शतमूर्तिः शताननः॥७७॥

vishvamoortirmahaamoortirdeeptamoortiramoortimaan| anekamoortiravyaktah shatamoortih shataananah||77||viśvamūrtirmahāmūrtirdīptamūrtiramūrtimān| anekamūrtiravyaktaḥ śatamūrtiḥ śatānanaḥ||77||

एको नैकः सवः कः किं यत् तत्पदमनुत्तमम्। लोकबन्धुर्लोकनाथो माधवो भक्तवत्सलः॥७८॥

eko naikah savah kah kim yat tatpadamanuttamam| lokabandhurlokanaatho maadhavo bhaktavatsalah||78||eko naikaḥ savaḥ kaḥ kiṃ yat tatpadamanuttamam| lokabandhurlokanātho mādhavo bhaktavatsalaḥ||78||

सुवर्णवर्णो हेमाङ्गो वराङ्गश्चन्दनाङ्गदी। वीरहा विषमः शून्यो घृताशीरचलश्चलः॥७९॥

suvarnavarno hemaango varaangashchandanaangadee| veerahaa vishamah shoonyo ghritaasheerachalashchalah||79||suvarṇavarṇo hemāṅgo varāṅgaścandanāṅgadī| vīrahā viṣamaḥ śūnyo ghṛtāśīracalaścalaḥ||79||

अमानी मानदो मान्यो लोकस्वामी त्रिलोकधृक्। सुमेधा मेधजो धन्यः सत्यमेधा धराधरः॥८०॥

amaanee maanado maanyo lokasvaamee trilokadhrik| sumedhaa medhajo dhanyah satyamedhaa dharaadharah||80||amānī mānado mānyo lokasvāmī trilokadhṛk| sumedhā medhajo dhanyaḥ satyamedhā dharādharaḥ||80||

तेजोवृषो द्युतिधरः सर्वशस्त्रभृतां वरः। प्रग्रहो निग्रहो व्यग्रो नैकशृङ्गो गदाग्रजः॥८१॥

tejovrisho dyutidharah sarvashastrabhritaam varah| pragraho nigraho vyagro naikashringo gadaagrajah||81||tejovṛṣo dyutidharaḥ sarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ| pragraho nigraho vyagro naikaśṛṅgo gadāgrajaḥ||81||

चतुर्मूर्तिश्चतुर्बाहुश्चतुर्व्यूहश्चतुर्गतिः। चतुरात्मा चतुर्भावश्चतुर्वेदविदेकपात्॥८२॥

chaturmoortishchaturbaahushchaturvyoohashchaturgatih| chaturaatmaa chaturbhaavashchaturvedavidekapaat||82||caturmūrtiścaturbāhuścaturvyūhaścaturgatiḥ| caturātmā caturbhāvaścaturvedavidekapāt||82||

समावर्तोऽनिवृत्तात्मा दुर्जयो दुरतिक्रमः। दुर्लभो दुर्गमो दुर्गो दुरावासो दुरारिहा॥८३॥

samaavarto’nivrittaatmaa durjayo duratikramah| durlabho durgamo durgo duraavaaso duraarihaa||83||samāvarto'nivṛttātmā durjayo duratikramaḥ| durlabho durgamo durgo durāvāso durārihā||83||

शुभाङ्गो लोकसारङ्गः सुतन्तुस्तन्तुवर्धनः। इन्द्रकर्मा महाकर्मा कृतकर्मा कृतागमः॥८४॥

shubhaango lokasaarangah sutantustantuvardhanah| indrakarmaa mahaakarmaa kritakarmaa kritaagamah||84||śubhāṅgo lokasāraṅgaḥ sutantustantuvardhanaḥ| indrakarmā mahākarmā kṛtakarmā kṛtāgamaḥ||84||

उद्भवः सुन्दरः सुन्दो रत्ननाभः सुलोचनः। अर्को वाजसनः शृङ्गी जयन्तः सर्वविज्जयी॥८५॥

udbhavah sundarah sundo ratnanaabhah sulochanah| arko vaajasanah shringee jayantah sarvavijjayee||85||udbhavaḥ sundaraḥ sundo ratnanābhaḥ sulocanaḥ| arko vājasanaḥ śṛṅgī jayantaḥ sarvavijjayī||85||

सुवर्णबिन्दुरक्षोभ्यः सर्ववागीश्वरेश्वरः। महाह्रदो महागर्तो महाभूतो महानिधिः॥८६॥

suvarnabindurakshobhyah sarvavaageeshvareshvarah| mahaahrado mahaagarto mahaabhooto mahaanidhih||86||suvarṇabindurakṣobhyaḥ sarvavāgīśvareśvaraḥ| mahāhrado mahāgarto mahābhūto mahānidhiḥ||86||

कुमुदः कुन्दरः कुन्दः पर्जन्यः पावनोऽनिलः। अमृतांशोऽमृतवपुः सर्वज्ञः सर्वतोमुखः॥८७॥

kumudah kundarah kundah parjanyah paavano’nilah| amritaamsho’mritavapuh sarvajnah sarvatomukhah||87||kumudaḥ kundaraḥ kundaḥ parjanyaḥ pāvano'nilaḥ| amṛtāṃśo'mṛtavapuḥ sarvajñaḥ sarvatomukhaḥ||87||

सुलभः सुव्रतः सिद्धः शत्रुजिच्छत्रुतापनः। न्यग्रोधोऽदुम्बरोऽश्वत्थश्चाणूरान्ध्रनिषूदनः॥८८॥

sulabhah suvratah siddhah shatrujichchhatrutaapanah| nyagrodho’dumbaro’shvatthashchaanooraandhranishoodanah||88||sulabhaḥ suvrataḥ siddhaḥ śatrujicchatrutāpanaḥ| nyagrodho'dumbaro'śvatthaścāṇūrāndhraniṣūdanaḥ||88||

सहस्रार्चिः सप्तजिह्वः सप्तैधाः सप्तवाहनः। अमूर्तिरनघोऽचिन्त्यो भयकृद्भयनाशनः॥८९॥

sahasraarchih saptajihvah saptaidhaah saptavaahanah| amoortiranagho’chintyo bhayakridbhayanaashanah||89||sahasrārciḥ saptajihvaḥ saptaidhāḥ saptavāhanaḥ| amūrtiranagho'cintyo bhayakṛdbhayanāśanaḥ||89||

अणुर्बृहत्कृशः स्थूलो गुणभृन्निर्गुणो महान्। अधृतः स्वधृतः स्वास्यः प्राग्वंशो वंशवर्धनः॥९०॥

anurbrihatkrishah sthoolo gunabhrinnirguno mahaan| adhritah svadhritah svaasyah praagvamsho vamshavardhanah||90||aṇurbṛhatkṛśaḥ sthūlo guṇabhṛnnirguṇo mahān| adhṛtaḥ svadhṛtaḥ svāsyaḥ prāgvaṃśo vaṃśavardhanaḥ||90||

भारभृत् कथितो योगी योगीशः सर्वकामदः। आश्रमः श्रमणः क्षामः सुपर्णो वायुवाहनः॥९१॥

bhaarabhrit kathito yogee yogeeshah sarvakaamadah| aashramah shramanah kshaamah suparno vaayuvaahanah||91||bhārabhṛt kathito yogī yogīśaḥ sarvakāmadaḥ| āśramaḥ śramaṇaḥ kṣāmaḥ suparṇo vāyuvāhanaḥ||91||

धनुर्धरो धनुर्वेदो दण्डो दमयिता दमः। अपराजितः सर्वसहो नियन्ताऽनियमोऽयमः॥९२॥

dhanurdharo dhanurvedo dando damayitaa damah| aparaajitah sarvasaho niyantaa’niyamo’yamah||92||dhanurdharo dhanurvedo daṇḍo damayitā damaḥ| aparājitaḥ sarvasaho niyantā'niyamo'yamaḥ||92||

सत्त्ववान् सात्त्विकः सत्यः सत्यधर्मपरायणः। अभिप्रायः प्रियार्होऽर्हः प्रियकृत् प्रीतिवर्धनः॥९३॥

sattvavaan saattvikah satyah satyadharmaparaayanah| abhipraayah priyaarho’rhah priyakrit preetivardhanah||93||sattvavān sāttvikaḥ satyaḥ satyadharmaparāyaṇaḥ| abhiprāyaḥ priyārho'rhaḥ priyakṛt prītivardhanaḥ||93||

विहायसगतिर्ज्योतिः सुरुचिर्हुतभुग्विभुः। रविर्विरोचनः सूर्यः सविता रविलोचनः॥९४॥

vihaayasagatirjyotih suruchirhutabhugvibhuh| ravirvirochanah sooryah savitaa ravilochanah||94||vihāyasagatirjyotiḥ surucirhutabhugvibhuḥ| ravirvirocanaḥ sūryaḥ savitā ravilocanaḥ||94||

अनन्तो हुतभुग्भोक्ता सुखदो नैकजोऽग्रजः। अनिर्विण्णः सदामर्षी लोकाधिष्ठानमद्भुतः॥९५॥

ananto hutabhugbhoktaa sukhado naikajo’grajah| anirvinnah sadaamarshee lokaadhishthaanamadbhutah||95||ananto hutabhugbhoktā sukhado naikajo'grajaḥ| anirviṇṇaḥ sadāmarṣī lokādhiṣṭhānamadbhutaḥ||95||

सनात्सनातनतमः कपिलः कपिरव्ययः। स्वस्तिदः स्वस्तिकृत्स्वस्ति स्वस्तिभुक्स्वस्तिदक्षिणः॥९६॥

sanaatsanaatanatamah kapilah kapiravyayah| svastidah svastikritsvasti svastibhuksvastidakshinah||96||sanātsanātanatamaḥ kapilaḥ kapiravyayaḥ| svastidaḥ svastikṛtsvasti svastibhuksvastidakṣiṇaḥ||96||

अरौद्रः कुण्डली चक्री विक्रम्यूर्जितशासनः। शब्दातिगः शब्दसहः शिशिरः शर्वरीकरः॥९७॥

araudrah kundalee chakree vikramyoorjitashaasanah| shabdaatigah shabdasahah shishirah sharvareekarah||97||araudraḥ kuṇḍalī cakrī vikramyūrjitaśāsanaḥ| śabdātigaḥ śabdasahaḥ śiśiraḥ śarvarīkaraḥ||97||

अक्रूरः पेशलो दक्षो दक्षिणः क्षमिणांवरः। विद्वत्तमो वीतभयः पुण्यश्रवणकीर्तनः॥९८॥

akroorah peshalo daksho dakshinah kshaminaamvarah| vidvattamo veetabhayah punyashravanakeertanah||98||akrūraḥ peśalo dakṣo dakṣiṇaḥ kṣamiṇāṃvaraḥ| vidvattamo vītabhayaḥ puṇyaśravaṇakīrtanaḥ||98||

उत्तारणो दुष्कृतिहा पुण्यो दुःस्वप्ननाशनः। वीरहा रक्षणः सन्तो जीवनः पर्यवस्थितः॥९९॥

uttaarano dushkritihaa punyo duhsvapnanaashanah| veerahaa rakshanah santo jeevanah paryavasthitah||99||uttāraṇo duṣkṛtihā puṇyo duḥsvapnanāśanaḥ| vīrahā rakṣaṇaḥ santo jīvanaḥ paryavasthitaḥ||99||

अनन्तरूपोऽनन्तश्रीर्जितमन्युर्भयापहः। चतुरश्रो गभीरात्मा विदिशो व्यादिशो दिशः॥१००॥

anantaroopo’nantashreerjitamanyurbhayaapahah| chaturashro gabheeraatmaa vidisho vyaadisho dishah||100||anantarūpo'nantaśrīrjitamanyurbhayāpahaḥ| caturaśro gabhīrātmā vidiśo vyādiśo diśaḥ||100||

अनादिर्भूर्भुवो लक्ष्मीः सुवीरो रुचिराङ्गदः। जननो जनजन्मादिर्भीमो भीमपराक्रमः॥१०१॥

anaadirbhoorbhuvo lakshmeeh suveero ruchiraangadah| janano janajanmaadirbheemo bheemaparaakramah||101||anādirbhūrbhuvo lakṣmīḥ suvīro rucirāṅgadaḥ| janano janajanmādirbhīmo bhīmaparākramaḥ||101||

आधारनिलयोऽधाता पुष्पहासः प्रजागरः। ऊर्ध्वगः सत्पथाचारः प्राणदः प्रणवः पणः॥१०२॥

aadhaaranilayo’dhaataa pushpahaasah prajaagarah| oordhvagah satpathaachaarah praanadah pranavah panah||102||ādhāranilayo'dhātā puṣpahāsaḥ prajāgaraḥ| ūrdhvagaḥ satpathācāraḥ prāṇadaḥ praṇavaḥ paṇaḥ||102||

प्रमाणं प्राणनिलयः प्राणभृत्प्राणजीवनः। तत्त्वं तत्त्वविदेकात्मा जन्ममृत्युजरातिगः॥१०३॥

pramaanam praananilayah praanabhritpraanajeevanah| tattvam tattvavidekaatmaa janmamrityujaraatigah||103||pramāṇaṃ prāṇanilayaḥ prāṇabhṛtprāṇajīvanaḥ| tattvaṃ tattvavidekātmā janmamṛtyujarātigaḥ||103||

भूर्भुवःस्वस्तरुस्तारः सविता प्रपितामहः। यज्ञो यज्ञपतिर्यज्वा यज्ञाङ्गो यज्ञवाहनः॥१०४॥

bhoorbhuvahsvastarustaarah savitaa prapitaamahah| yajno yajnapatiryajvaa yajnaango yajnavaahanah||104||bhūrbhuvaḥsvastarustāraḥ savitā prapitāmahaḥ| yajño yajñapatiryajvā yajñāṅgo yajñavāhanaḥ||104||

यज्ञभृद् यज्ञकृद् यज्ञी यज्ञभुक् यज्ञसाधनः। यज्ञान्तकृद् यज्ञगुह्यमन्नमन्नाद एव च॥१०५॥

yajnabhrid yajnakrid yajnee yajnabhuk yajnasaadhanah| yajnaantakrid yajnaguhyamannamannaada eva cha||105||yajñabhṛd yajñakṛd yajñī yajñabhuk yajñasādhanaḥ| yajñāntakṛd yajñaguhyamannamannāda eva ca||105||

आत्मयोनिः स्वयंजातो वैखानः सामगायनः। देवकीनन्दनः स्रष्टा क्षितीशः पापनाशनः॥१०६॥

aatmayonih svayamjaato vaikhaanah saamagaayanah| devakeenandanah srashtaa kshiteeshah paapanaashanah||106||ātmayoniḥ svayaṃjāto vaikhānaḥ sāmagāyanaḥ| devakīnandanaḥ sraṣṭā kṣitīśaḥ pāpanāśanaḥ||106||

शङ्खभृन्नन्दकी चक्री शार्ङ्गधन्वा गदाधरः। रथाङ्गपाणिरक्षोभ्यः सर्वप्रहरणायुधः॥१०७॥

shankhabhrinnandakee chakree shaarngadhanvaa gadaadharah| rathaangapaanirakshobhyah sarvapraharanaayudhah||107||śaṅkhabhṛnnandakī cakrī śārṅgadhanvā gadādharaḥ| rathāṅgapāṇirakṣobhyaḥ sarvapraharaṇāyudhaḥ||107||

इतीदं कीर्तनीयस्य केशवस्य महात्मनः। नाम्नां सहस्रं दिव्यानामशेषेण प्रकीर्तितम्॥१॥

iteedam keertaneeyasya keshavasya mahaatmanah| naamnaam sahasram divyaanaamasheshena prakeertitam||1||itīdaṃ kīrtanīyasya keśavasya mahātmanaḥ| nāmnāṃ sahasraṃ divyānāmaśeṣeṇa prakīrtitam||1||

य इदं शृणुयान्नित्यं यश्चापि परिकीर्तयेत्। नाशुभं प्राप्नुयात्किंचित्सोऽमुत्रेह च मानवः॥२॥

ya idam shrinuyaannityam yashchaapi parikeertayet| naashubham praapnuyaatkimchitso’mutreha cha maanavah||2||ya idaṃ śṛṇuyānnityaṃ yaścāpi parikīrtayet| nāśubhaṃ prāpnuyātkiṃcitso'mutreha ca mānavaḥ||2||

वेदान्तगो ब्राह्मणः स्यात्क्षत्रियो विजयी भवेत्। वैश्यो धनसमृद्धः स्याच्छूद्रः सुखमवाप्नुयात्॥३॥

vedaantago braahmanah syaatkshatriyo vijayee bhavet| vaishyo dhanasamriddhah syaachchhoodrah sukhamavaapnuyaat||3||vedāntago brāhmaṇaḥ syātkṣatriyo vijayī bhavet| vaiśyo dhanasamṛddhaḥ syācchūdraḥ sukhamavāpnuyāt||3||

धर्मार्थी प्राप्नुयाद्धर्ममर्थार्थी चार्थमाप्नुयात्। कामानवाप्नुयात्कामी प्रजार्थी चाप्नुयात्प्रजाम्॥४॥

dharmaarthee praapnuyaaddharmamarthaarthee chaarthamaapnuyaat| kaamaanavaapnuyaatkaamee prajaarthee chaapnuyaatprajaam||4||dharmārthī prāpnuyāddharmamarthārthī cārthamāpnuyāt| kāmānavāpnuyātkāmī prajārthī cāpnuyātprajām||4||

भक्तिमान् यः सदोत्थाय शुचिस्तद्गतमानसः। सहस्रं वासुदेवस्य नाम्नामेतत्प्रकीर्तयेत्॥५॥

bhaktimaan yah sadotthaaya shuchistadgatamaanasah| sahasram vaasudevasya naamnaametatprakeertayet||5||bhaktimān yaḥ sadotthāya śucistadgatamānasaḥ| sahasraṃ vāsudevasya nāmnāmetatprakīrtayet||5||

यशः प्राप्नोति विपुलं ज्ञातिप्राधान्यमेव च। अचलां श्रियमाप्नोति श्रेयः प्राप्नोत्यनुत्तमम्॥६॥

yashah praapnoti vipulam jnaatipraadhaanyameva cha| achalaam shriyamaapnoti shreyah praapnotyanuttamam||6||yaśaḥ prāpnoti vipulaṃ jñātiprādhānyameva ca| acalāṃ śriyamāpnoti śreyaḥ prāpnotyanuttamam||6||

न भयं क्वचिदाप्नोति वीर्यं तेजश्च विन्दति। भवत्यरोगो द्युतिमान्बलरूपगुणान्वितः॥७॥

na bhayam kvachidaapnoti veeryam tejashcha vindati| bhavatyarogo dyutimaanbalaroopagunaanvitah||7||na bhayaṃ kvacidāpnoti vīryaṃ tejaśca vindati| bhavatyarogo dyutimānbalarūpaguṇānvitaḥ||7||

रोगार्तो मुच्यते रोगाद्बद्धो मुच्येत बन्धनात्। भयान्मुच्येत भीतस्तु मुच्येतापन्न आपदः॥८॥

rogaarto muchyate rogaadbaddho muchyeta bandhanaat| bhayaanmuchyeta bheetastu muchyetaapanna aapadah||8||rogārto mucyate rogādbaddho mucyeta bandhanāt| bhayānmucyeta bhītastu mucyetāpanna āpadaḥ||8||

दुर्गाण्यतितरत्याशु पुरुषः पुरुषोत्तमम्। स्तुवन्नामसहस्रेण नित्यं भक्तिसमन्वितः॥९॥

durgaanyatitaratyaashu purushah purushottamam| stuvannaamasahasrena nityam bhaktisamanvitah||9||durgāṇyatitaratyāśu puruṣaḥ puruṣottamam| stuvannāmasahasreṇa nityaṃ bhaktisamanvitaḥ||9||

वासुदेवाश्रयो मर्त्यो वासुदेवपरायणः। सर्वपापविशुद्धात्मा याति ब्रह्म सनातनम्॥१०॥

vaasudevaashrayo martyo vaasudevaparaayanah| sarvapaapavishuddhaatmaa yaati brahma sanaatanam||10||vāsudevāśrayo martyo vāsudevaparāyaṇaḥ| sarvapāpaviśuddhātmā yāti brahma sanātanam||10||

न वासुदेवभक्तानामशुभं विद्यते क्वचित्। जन्ममृत्युजराव्याधिभयं नैवोपजायते॥११॥

na vaasudevabhaktaanaamashubham vidyate kvachit| janmamrityujaraavyaadhibhayam naivopajaayate||11||na vāsudevabhaktānāmaśubhaṃ vidyate kvacit| janmamṛtyujarāvyādhibhayaṃ naivopajāyate||11||

इमं स्तवमधीयानः श्रद्धाभक्तिसमन्वितः। युज्येतात्मसुखक्षान्तिश्रीधृतिस्मृतिकीर्तिभिः॥१२॥

imam stavamadheeyaanah shraddhaabhaktisamanvitah| yujyetaatmasukhakshaantishreedhritismritikeertibhih||12||imaṃ stavamadhīyānaḥ śraddhābhaktisamanvitaḥ| yujyetātmasukhakṣāntiśrīdhṛtismṛtikīrtibhiḥ||12||

न क्रोधो न च मात्सर्यं न लोभो नाशुभा मतिः। भवन्ति कृतपुण्यानां भक्तानां पुरुषोत्तमे॥१३॥

na krodho na cha maatsaryam na lobho naashubhaa matih| bhavanti kritapunyaanaam bhaktaanaam purushottame||13||na krodho na ca mātsaryaṃ na lobho nāśubhā matiḥ| bhavanti kṛtapuṇyānāṃ bhaktānāṃ puruṣottame||13||

द्यौः सचन्द्रार्कनक्षत्रा खं दिशो भूर्महोदधिः। वासुदेवस्य वीर्येण विधृतानि महात्मनः॥१४॥

dyauh sachandraarkanakshatraa kham disho bhoormahodadhih| vaasudevasya veeryena vidhritaani mahaatmanah||14||dyauḥ sacandrārkanakṣatrā khaṃ diśo bhūrmahodadhiḥ| vāsudevasya vīryeṇa vidhṛtāni mahātmanaḥ||14||

ससुरासुरगन्धर्वं सयक्षोरगराक्षसम्। जगद्वशे वर्ततेदं कृष्णस्य सचराचरम्॥१५॥

sasuraasuragandharvam sayakshoragaraakshasam| jagadvashe vartatedam krishnasya sacharaacharam||15||sasurāsuragandharvaṃ sayakṣoragarākṣasam| jagadvaśe vartatedaṃ kṛṣṇasya sacarācaram||15||

इन्द्रियाणि मनो बुद्धिः सत्त्वं तेजो बलं धृतिः। वासुदेवात्मकान्याहुः क्षेत्रं क्षेत्रज्ञ एव च॥१६॥

indriyaani mano buddhih sattvam tejo balam dhritih| vaasudevaatmakaanyaahuh kshetram kshetrajna eva cha||16||indriyāṇi mano buddhiḥ sattvaṃ tejo balaṃ dhṛtiḥ| vāsudevātmakānyāhuḥ kṣetraṃ kṣetrajña eva ca||16||

सर्वागमानामाचारः प्रथमं परिकल्प्यते। आचारप्रभवो धर्मो धर्मस्य प्रभुरच्युतः॥१७॥

sarvaagamaanaamaachaarah prathamam parikalpyate| aachaaraprabhavo dharmo dharmasya prabhurachyutah||17||sarvāgamānāmācāraḥ prathamaṃ parikalpyate| ācāraprabhavo dharmo dharmasya prabhuracyutaḥ||17||

ऋषयः पितरो देवा महाभूतानि धातवः। जङ्गमाजङ्गमं चेदं जगन्नारायणोद्भवम्॥१८॥

rishayah pitaro devaa mahaabhootaani dhaatavah| jangamaajangamam chedam jagannaaraayanodbhavam||18||ṛṣayaḥ pitaro devā mahābhūtāni dhātavaḥ| jaṅgamājaṅgamaṃ cedaṃ jagannārāyaṇodbhavam||18||

योगो ज्ञानं तथा सांख्यं विद्याः शिल्पादिकर्म च। वेदाः शास्त्राणि विज्ञानमेतत्सर्वं जनार्दनात्॥१९॥

yogo jnaanam tathaa saamkhyam vidyaah shilpaadikarma cha| vedaah shaastraani vijnaanametatsarvam janaardanaat||19||yogo jñānaṃ tathā sāṃkhyaṃ vidyāḥ śilpādikarma ca| vedāḥ śāstrāṇi vijñānametatsarvaṃ janārdanāt||19||

एको विष्णुर्महद्भूतं पृथग्भूतान्यनेकशः। त्रींल्लोकान्व्याप्य भूतात्मा भुङ्क्ते विश्वभुगव्ययः॥२०॥

eko vishnurmahadbhootam prithagbhootaanyanekashah| treemllokaanvyaapya bhootaatmaa bhunkte vishvabhugavyayah||20||eko viṣṇurmahadbhūtaṃ pṛthagbhūtānyanekaśaḥ| trīṃllokānvyāpya bhūtātmā bhuṅkte viśvabhugavyayaḥ||20||

इमं स्तवं भगवतो विष्णोर्व्यासेन कीर्तितम्। पठेद्य इच्छेत्पुरुषः श्रेयः प्राप्तुं सुखानि च॥२१॥

imam stavam bhagavato vishnorvyaasena keertitam| pathedya ichchhetpurushah shreyah praaptum sukhaani cha||21||imaṃ stavaṃ bhagavato viṣṇorvyāsena kīrtitam| paṭhedya icchetpuruṣaḥ śreyaḥ prāptuṃ sukhāni ca||21||

विश्वेश्वरमजं देवं जगतः प्रभुमव्ययम्। भजन्ति ये पुष्कराक्षं न ते यान्ति पराभवम्॥२२॥

vishveshvaramajam devam jagatah prabhumavyayam| bhajanti ye pushkaraaksham na te yaanti paraabhavam||22||viśveśvaramajaṃ devaṃ jagataḥ prabhumavyayam| bhajanti ye puṣkarākṣaṃ na te yānti parābhavam||22||