About these reading aids

Easy Roman is a Devanagari-based Sanskrit reading aid. IAST preserves scholarly distinctions. Where no Roman text was supplied, IAST is derived automatically from the Devanagari; this is not a certified pronunciation guide. Vernacular songs retain their supplied word forms and spoken endings. Easy Roman simplifies unambiguous diacritics; their scholarly view retains the supplied Roman form rather than inventing Sanskrit pronunciation. Selected bija spellings are kept where unambiguous.

Stotra

Shiva Mahimna Stotram

A hymn admitting the limits of praise while contemplating Shiva through philosophy, sacred narrative and devotion.

Reading settings

Settings are saved in this page’s URL and carried to adjacent chapters. Bookmark the URL to keep them. Devanagari keeps its dedicated reading font.

Reset settings

Text, Meaning & Explanation

Verse 1

महिम्नः पारं ते परमविदुषो यद्यसदृशी स्तुतिर्ब्रह्मादीनामपि तदवसन्नास्त्वयि गिरः । अथावाच्यः सर्वः स्वमतिपरिणामावधि गृणन् ममाप्येष स्तोत्रे हर निरपवादः परिकरः ॥ 1 ॥

Roman Transliteration

mahimnah paaram te paramavidusho yadyasadrishee stutirbrahmaadeenaamapi tadavasannaastvayi girah | athaavaachyah sarvah svamatiparinaamaavadhi grinan mamaapyesha stotre hara nirapavaadah parikarah || 1 ||mahimnaḥ pāraṃ te paramaviduṣo yadyasadṛśī stutirbrahmādīnāmapi tadavasannāstvayi giraḥ . athāvācyaḥ sarvaḥ svamatipariṇāmāvadhi gṛṇan mamāpyeṣa stotre hara nirapavādaḥ parikaraḥ || 1 ||

Meaning

Even the loftiest beings cannot measure Shiva’s greatness; praise is an honest offering limited by the speaker’s understanding.

Explanation

The opening rejects the pretence that any hymn can exhaust the divine.

Verse 2

अतीतः पन्थानं तव च महिमा वाङ्मनसयो- रतद्व्यावृत्त्या यं चकितमभिधत्ते श्रुतिरपि । स कस्य स्तोतव्यः कतिविधगुणः कस्य विषयः पदे त्वर्वाचीने पतति न मनः कस्य न वचः ॥ 2 ॥

Roman Transliteration

ateetah panthaanam tava cha mahimaa vaanmanasayo- ratadvyaavrittyaa yam chakitamabhidhatte shrutirapi | sa kasya stotavyah katividhagunah kasya vishayah pade tvarvaacheene patati na manah kasya na vachah || 2 ||atītaḥ panthānaṃ tava ca mahimā vāṅmanasayo- ratadvyāvṛttyā yaṃ cakitamabhidhatte śrutirapi . sa kasya stotavyaḥ katividhaguṇaḥ kasya viṣayaḥ pade tvarvācīne patati na manaḥ kasya na vacaḥ || 2 ||

Meaning

Shiva exceeds language and thought, while the mind still seeks a form in which to adore him.

Explanation

This holds the apophatic and personal dimensions of devotion together.

Verse 3

मधुस्फीता वाचः परमममृतं निर्मितवत- स्तव ब्रह्मन्किं वागपि सुरगुरोर्विस्मयपदम् । मम त्वेतां वाणीं गुणकथनपुण्येन भवतः पुनामीत्यर्थेऽस्मिन् पुरमथन बुद्धिर्व्यवसिता ॥ 3 ॥

Roman Transliteration

madhuspheetaa vaachah paramamamritam nirmitavata- stava brahmankim vaagapi suragurorvismayapadam | mama tvetaam vaaneem gunakathanapunyena bhavatah punaameetyarthe’smin puramathana buddhirvyavasitaa || 3 ||madhusphītā vācaḥ paramamamṛtaṃ nirmitavata- stava brahmankiṃ vāgapi suragurorvismayapadam . mama tvetāṃ vāṇīṃ guṇakathanapuṇyena bhavataḥ punāmītyarthe’smin puramathana buddhirvyavasitā || 3 ||

Meaning

The poet does not imagine instructing Shiva; speaking of Shiva purifies the speaker’s own words.

Explanation

Praise becomes an exercise in humility, not a performance before an ignorant deity.

Verse 4

तवैश्वर्यं यत्तज्जगदुदयरक्षाप्रलयकृ- त्त्रयीवस्तु व्यस्तं तिसृषु गुणभिन्नासु तनुषु । अभव्यानामस्मिन्वरद रमणीयामरमणीं विहन्तुं व्याक्रोशीं विदधत इहैके जडधियः ॥ 4 ॥

Roman Transliteration

tavaishvaryam yattajjagadudayarakshaapralayakri- ttrayeevastu vyastam tisrishu gunabhinnaasu tanushu | abhavyaanaamasminvarada ramaneeyaamaramaneem vihantum vyaakrosheem vidadhata ihaike jadadhiyah || 4 ||tavaiśvaryaṃ yattajjagadudayarakṣāpralayakṛ- ttrayīvastu vyastaṃ tisṛṣu guṇabhinnāsu tanuṣu . abhavyānāmasminvarada ramaṇīyāmaramaṇīṃ vihantuṃ vyākrośīṃ vidadhata ihaike jaḍadhiyaḥ || 4 ||

Meaning

Creation, preservation and dissolution express one divine sovereignty through differentiated forms.

Explanation

The stanza uses a Shaiva theological reading of the divine triad; traditions interpret it differently.

Verse 5

किमीहः किंकायः स खलु किमुपायस्त्रिभुवनं किमाधारो धाता सृजति किमुपादान इति च । अतर्क्यैश्वर्ये त्वय्यनवसरदुःस्थो हतधियः कुतर्कोऽयं कांश्चिन्मुखरयति मोहाय जगतः ॥ 5 ॥

Roman Transliteration

kimeehah kimkaayah sa khalu kimupaayastribhuvanam kimaadhaaro dhaataa srijati kimupaadaana iti cha | atarkyaishvarye tvayyanavasaraduhstho hatadhiyah kutarko’yam kaamshchinmukharayati mohaaya jagatah || 5 ||kimīhaḥ kiṃkāyaḥ sa khalu kimupāyastribhuvanaṃ kimādhāro dhātā sṛjati kimupādāna iti ca . atarkyaiśvarye tvayyanavasaraduḥstho hatadhiyaḥ kutarko’yaṃ kāṃścinmukharayati mohāya jagataḥ || 5 ||

Meaning

The hymn responds to questions about how the universe could arise and what cause supports it.

Explanation

Its answer is a devotional claim about the limits of speculative reasoning, not a scientific cosmology.

Verse 6

अजन्मानो लोकाः किमवयववन्तोऽपि जगता- मधिष्ठातारं किं भवविधिरनादृत्य भवति । अनीशो वा कुर्याद्भुवनजनने कः परिकरो यतो मन्दाः स्वां प्रत्यमरवर संशेरत इमे ॥ 6 ॥

Roman Transliteration

ajanmaano lokaah kimavayavavanto’pi jagataa- madhishthaataaram kim bhavavidhiranaadritya bhavati | aneesho vaa kuryaadbhuvanajanane kah parikaro yato mandaah svaam pratyamaravara samsherata ime || 6 ||ajanmāno lokāḥ kimavayavavanto’pi jagatā- madhiṣṭhātāraṃ kiṃ bhavavidhiranādṛtya bhavati . anīśo vā kuryādbhuvanajanane kaḥ parikaro yato mandāḥ svāṃ pratyamaravara saṃśerata ime || 6 ||

Meaning

The poet asks whether a world of dependent things could dispense with a governing ground.

Explanation

This argument is part of the hymn’s philosophical rhetoric; it is not a universal consensus.

Verse 7

त्रयी सांख्यं योगः पशुपतिमतं वैष्णवमिति प्रभिन्ने प्रस्थाने परमिदमदः पथ्यमिति च । रुचीनां वैचित्र्यादृजुकुटिलनानापथजुषां नृणामेको गम्यस्त्वमसि पयसामर्णव इव ॥ 7 ॥

Roman Transliteration

trayee saamkhyam yogah pashupatimatam vaishnavamiti prabhinne prasthaane paramidamadah pathyamiti cha | rucheenaam vaichitryaadrijukutilanaanaapathajushaam nrinaameko gamyastvamasi payasaamarnava iva || 7 ||trayī sāṃkhyaṃ yogaḥ paśupatimataṃ vaiṣṇavamiti prabhinne prasthāne paramidamadaḥ pathyamiti ca . rucīnāṃ vaicitryādṛjukuṭilanānāpathajuṣāṃ nṛṇāmeko gamyastvamasi payasāmarṇava iva || 7 ||

Meaning

Different religious and philosophical paths may be directed toward a single divine end, like rivers toward the sea.

Explanation

The verse is generous in tone but speaks from a specifically Shaiva viewpoint.

Verse 8

महोक्षः खट्वाङ्गं परशुरजिनं भस्म फणिनः कपालं चेतीयत्तव वरद तन्त्रोपकरणम् । सुरास्तां तामृद्धिं दधति तु भवद्भ्रूप्रणिहितां न हि स्वात्मारामं विषयमृगतृष्णा भ्रमयति ॥ 8 ॥

Roman Transliteration

mahokshah khatvaangam parashurajinam bhasma phaninah kapaalam cheteeyattava varada tantropakaranam | suraastaam taamriddhim dadhati tu bhavadbhroopranihitaam na hi svaatmaaraamam vishayamrigatrishnaa bhramayati || 8 ||mahokṣaḥ khaṭvāṅgaṃ paraśurajinaṃ bhasma phaṇinaḥ kapālaṃ cetīyattava varada tantropakaraṇam . surāstāṃ tāmṛddhiṃ dadhati tu bhavadbhrūpraṇihitāṃ na hi svātmārāmaṃ viṣayamṛgatṛṣṇā bhramayati || 8 ||

Meaning

Shiva’s ascetic possessions seem poor beside the gods’ riches, yet he lacks nothing.

Explanation

Inner sufficiency makes outward display unnecessary.

Verse 9

ध्रुवं कश्चित्सर्वं सकलमपरस्त्वध्रुवमिदं परो ध्रौव्याध्रौव्ये जगति गदति व्यस्तविषये । समस्तेऽप्येतस्मिन्पुरमथन तैर्विस्मित इव स्तुवञ्जिह्रेमि त्वां न खलु ननु धृष्टा मुखरता ॥ 9 ॥

Roman Transliteration

dhruvam kashchitsarvam sakalamaparastvadhruvamidam paro dhrauvyaadhrauvye jagati gadati vyastavishaye | samaste’pyetasminpuramathana tairvismita iva stuvanjihremi tvaam na khalu nanu dhrishtaa mukharataa || 9 ||dhruvaṃ kaścitsarvaṃ sakalamaparastvadhruvamidaṃ paro dhrauvyādhrauvye jagati gadati vyastaviṣaye . samaste’pyetasminpuramathana tairvismita iva stuvañjihremi tvāṃ na khalu nanu dhṛṣṭā mukharatā || 9 ||

Meaning

Philosophers disagree over what endures; the poet admits the limits of speech amid these disputes.

Explanation

The passage should not be flattened into a single systematic doctrine.

तवैश्वर्यं यत्नाद्यदुपरि विरिञ्चो हरिरधः परिच्छेत्तुं यातावनलमनलस्कन्धवपुषः । ततो भक्तिश्रद्धाभरगुरुगृणद्भ्यां गिरिश यत् स्वयं तस्थे ताभ्यां तव किमनुवृत्तिर्न फलति ॥ 10 ॥

Roman Transliteration

tavaishvaryam yatnaadyadupari virincho hariradhah parichchhettum yaataavanalamanalaskandhavapushah | tato bhaktishraddhaabharagurugrinadbhyaam girisha yat svayam tasthe taabhyaam tava kimanuvrittirna phalati || 10 ||tavaiśvaryaṃ yatnādyadupari viriñco hariradhaḥ paricchettuṃ yātāvanalamanalaskandhavapuṣaḥ . tato bhaktiśraddhābharagurugṛṇadbhyāṃ giriśa yat svayaṃ tasthe tābhyāṃ tava kimanuvṛttirna phalati || 10 ||

Meaning

Brahma and Vishnu cannot find the bounds of Shiva’s fiery manifestation, but devotion becomes a means of approach.

Explanation

This is the well-known liṅgodbhava narrative, told in theological mythic language.

Verse 11

अयत्नादापाद्य त्रिभुवनमवैरव्यतिकरं दशास्यो यद्बाहूनभृत रणकण्डूपरवशान् । शिरःपद्मश्रेणीरचितचरणाम्भोरुहबलैः स्थिरायास्त्वद्भक्तेस्त्रिपुरहर विस्फूर्जितमिदम् ॥ 11 ॥

Roman Transliteration

ayatnaadaapaadya tribhuvanamavairavyatikaram dashaasyo yadbaahoonabhrita ranakandooparavashaan | shirahpadmashreneerachitacharanaambhoruhabalaih sthiraayaastvadbhaktestripurahara visphoorjitamidam || 11 ||ayatnādāpādya tribhuvanamavairavyatikaraṃ daśāsyo yadbāhūnabhṛta raṇakaṇḍūparavaśān . śiraḥpadmaśreṇīracitacaraṇāmbhoruhabalaiḥ sthirāyāstvadbhaktestripurahara visphūrjitamidam || 11 ||

Meaning

Ravana’s power is described as having been strengthened through strenuous devotion to Shiva.

Explanation

The story prepares the contrast between devotion and pride in the next verse.

Verse 12

अमुष्य त्वत्सेवासमधिगतसारं भुजवनं बलात्कैलासेऽपि त्वदधिवसतौ विक्रमयतः । अलभ्या पातालेऽप्यलसचलिताङ्गुष्ठशिरसि प्रतिष्ठा त्वय्यासीद्ध्रुवमुपचितो मुह्यति खलः ॥ 12 ॥

Roman Transliteration

amushya tvatsevaasamadhigatasaaram bhujavanam balaatkailaase’pi tvadadhivasatau vikramayatah | alabhyaa paataale’pyalasachalitaangushthashirasi pratishthaa tvayyaaseeddhruvamupachito muhyati khalah || 12 ||amuṣya tvatsevāsamadhigatasāraṃ bhujavanaṃ balātkailāse’pi tvadadhivasatau vikramayataḥ . alabhyā pātāle’pyalasacalitāṅguṣṭhaśirasi pratiṣṭhā tvayyāsīddhruvamupacito muhyati khalaḥ || 12 ||

Meaning

Ravana’s attempt to shake Kailasa ends when Shiva checks him with scarcely an effort.

Explanation

Power without humility loses its bearing.

Verse 13

यदृद्धिं सुत्राम्णो वरद परमोच्चैरपि सती- मधश्चक्रे बाणः परिजनविधेयत्रिभुवनः । न तच्चित्रं तस्मिन्वरिवसितरि त्वच्चरणयो- र्न कस्याप्युन्नत्यै भवति शिरसस्त्वय्यवनतिः ॥ 13 ॥

Roman Transliteration

yadriddhim sutraamno varada paramochchairapi satee- madhashchakre baanah parijanavidheyatribhuvanah | na tachchitram tasminvarivasitari tvachcharanayo- rna kasyaapyunnatyai bhavati shirasastvayyavanatih || 13 ||yadṛddhiṃ sutrāmṇo varada paramoccairapi satī- madhaścakre bāṇaḥ parijanavidheyatribhuvanaḥ . na taccitraṃ tasminvarivasitari tvaccaraṇayo- rna kasyāpyunnatyai bhavati śirasastvayyavanatiḥ || 13 ||

Meaning

Banasura’s greatness is likewise described in relation to reverence at Shiva’s feet.

Explanation

Bowing is a literary image for the paradox of rising through humility.

Verse 14

अकाण्डब्रह्माण्डक्षयचकितदेवासुरकृपा- विधेयस्यासीद्यस्त्रिनयन विषं संहृतवतः । स कल्माषः कण्ठे तव न कुरुते न श्रियमहो विकारोऽपि श्लाघ्यो भुवनभयभङ्गव्यसनिनः ॥ 14 ॥

Roman Transliteration

akaandabrahmaandakshayachakitadevaasurakripaa- vidheyasyaaseedyastrinayana visham samhritavatah | sa kalmaashah kanthe tava na kurute na shriyamaho vikaaro’pi shlaaghyo bhuvanabhayabhangavyasaninah || 14 ||akāṇḍabrahmāṇḍakṣayacakitadevāsurakṛpā- vidheyasyāsīdyastrinayana viṣaṃ saṃhṛtavataḥ . sa kalmāṣaḥ kaṇṭhe tava na kurute na śriyamaho vikāro’pi ślāghyo bhuvanabhayabhaṅgavyasaninaḥ || 14 ||

Meaning

Shiva holds the world-threatening poison; the dark mark on his throat becomes a sign of protection.

Explanation

This invokes the ocean-churning myth, not advice about handling poison.

Verse 15

असिद्धार्था नैव क्वचिदपि सदेवासुरनरे निवर्तन्ते नित्यं जगति जयिनो यस्य विशिखाः । स पश्यन्नीश त्वामितरसुरसाधारणमभूत् स्मरः स्मर्तव्यात्मा न हि वशिषु पथ्यः परिभवः ॥ 15 ॥

Roman Transliteration

asiddhaarthaa naiva kvachidapi sadevaasuranare nivartante nityam jagati jayino yasya vishikhaah | sa pashyanneesha tvaamitarasurasaadhaaranamabhoot smarah smartavyaatmaa na hi vashishu pathyah paribhavah || 15 ||asiddhārthā naiva kvacidapi sadevāsuranare nivartante nityaṃ jagati jayino yasya viśikhāḥ . sa paśyannīśa tvāmitarasurasādhāraṇamabhūt smaraḥ smartavyātmā na hi vaśiṣu pathyaḥ paribhavaḥ || 15 ||

Meaning

The god of desire, who prevails over others, is overcome when he challenges self-mastered Shiva.

Explanation

The focus is restraint over compulsive desire, not contempt for all human affection.

Verse 16

मही पादाघाताद्व्रजति सहसा संशयपदं पदं विष्णोर्भ्राम्यद्भुजपरिघरुग्णग्रहगणम् । मुहुर्द्यौर्दौस्थ्यं यात्यनिभृतजटाताडिततटा जगद्रक्षायै त्वं नटसि ननु वामैव विभुता ॥ 16 ॥

Roman Transliteration

mahee paadaaghaataadvrajati sahasaa samshayapadam padam vishnorbhraamyadbhujaparigharugnagrahaganam | muhurdyaurdausthyam yaatyanibhritajataataaditatataa jagadrakshaayai tvam natasi nanu vaamaiva vibhutaa || 16 ||mahī pādāghātādvrajati sahasā saṃśayapadaṃ padaṃ viṣṇorbhrāmyadbhujaparigharugṇagrahagaṇam . muhurdyaurdausthyaṃ yātyanibhṛtajaṭātāḍitataṭā jagadrakṣāyai tvaṃ naṭasi nanu vāmaiva vibhutā || 16 ||

Meaning

Shiva’s immense dance shakes the cosmos yet is undertaken for the world’s protection.

Explanation

The paradox dramatizes cosmic power under compassionate purpose.

Verse 17

वियद्व्यापी तारागणगुणितफेनोपमरुचिः प्रवाहो वारां यः पृषतलघुदृष्टः शिरसि ते । जगद्द्वीपाकारं जलधिवलयं तेन कृतमि- त्यनेनैवोन्नेयं धृतमहिम दिव्यं तव वपुः ॥ 17 ॥

Roman Transliteration

viyadvyaapee taaraaganagunitaphenopamaruchih pravaaho vaaraam yah prishatalaghudrishtah shirasi te | jagaddveepaakaaram jaladhivalayam tena kritami- tyanenaivonneyam dhritamahima divyam tava vapuh || 17 ||viyadvyāpī tārāgaṇaguṇitaphenopamaruciḥ pravāho vārāṃ yaḥ pṛṣatalaghudṛṣṭaḥ śirasi te . jagaddvīpākāraṃ jaladhivalayaṃ tena kṛtami- tyanenaivonneyaṃ dhṛtamahima divyaṃ tava vapuḥ || 17 ||

Meaning

The vast Ganga looks like a mere drop amid Shiva’s matted locks.

Explanation

Scale is poetic: what appears enormous to us is small within the divine.

Verse 18

रथः क्षोणी यन्ता शतधृतिरगेन्द्रो धनुरथो रथाङ्गे चन्द्रार्कौ रथचरणपाणिः शर इति । दिधक्षोस्ते कोऽयं त्रिपुरतृणमाडम्बरविधि- र्विधेयैः क्रीडन्त्यो न खलु परतन्त्राः प्रभुधियः ॥ 18 ॥

Roman Transliteration

rathah kshonee yantaa shatadhritiragendro dhanuratho rathaange chandraarkau rathacharanapaanih shara iti | didhakshoste ko’yam tripuratrinamaadambaravidhi- rvidheyaih kreedantyo na khalu paratantraah prabhudhiyah || 18 ||rathaḥ kṣoṇī yantā śatadhṛtiragendro dhanuratho rathāṅge candrārkau rathacaraṇapāṇiḥ śara iti . didhakṣoste ko’yaṃ tripuratṛṇamāḍambaravidhi- rvidheyaiḥ krīḍantyo na khalu paratantrāḥ prabhudhiyaḥ || 18 ||

Meaning

The whole universe becomes Shiva’s chariot and weapon in the destruction of Tripura.

Explanation

The lavish cosmic equipment is portrayed as play for one already sovereign.

Verse 19

हरिस्ते साहस्रं कमलबलिमाधाय पदयो- र्यदेकोने तस्मिन्निजमुदहरन्नेत्रकमलम् । गतो भक्त्युद्रेकः परिणतिमसौ चक्रवपुषा त्रयाणां रक्षायै त्रिपुरहर जागर्ति जगताम् ॥ 19 ॥

Roman Transliteration

hariste saahasram kamalabalimaadhaaya padayo- ryadekone tasminnijamudaharannetrakamalam | gato bhaktyudrekah parinatimasau chakravapushaa trayaanaam rakshaayai tripurahara jaagarti jagataam || 19 ||hariste sāhasraṃ kamalabalimādhāya padayo- ryadekone tasminnijamudaharannetrakamalam . gato bhaktyudrekaḥ pariṇatimasau cakravapuṣā trayāṇāṃ rakṣāyai tripurahara jāgarti jagatām || 19 ||

Meaning

Vishnu’s devotion is depicted by his offering an eye when one lotus is missing.

Explanation

This is a traditional iconographic narrative of unreserved bhakti, not an instruction for self-harm.

क्रतौ सुप्ते जाग्रत्त्वमसि फलयोगे क्रतुमतां क्व कर्म प्रध्वस्तं फलति पुरुषाराधनमृते । अतस्त्वां सम्प्रेक्ष्य क्रतुषु फलदानप्रतिभुवं श्रुतौ श्रद्धां बद्ध्वा दृढपरिकरः कर्मसु जनः ॥ 20 ॥

Roman Transliteration

kratau supte jaagrattvamasi phalayoge kratumataam kva karma pradhvastam phalati purushaaraadhanamrite | atastvaam samprekshya kratushu phaladaanapratibhuvam shrutau shraddhaam baddhvaa dridhaparikarah karmasu janah || 20 ||kratau supte jāgrattvamasi phalayoge kratumatāṃ kva karma pradhvastaṃ phalati puruṣārādhanamṛte . atastvāṃ samprekṣya kratuṣu phaladānapratibhuvaṃ śrutau śraddhāṃ baddhvā dṛḍhaparikaraḥ karmasu janaḥ || 20 ||

Meaning

Sacrifice is meaningful only when offered to the divine; external actions alone cannot guarantee their fruits.

Explanation

The hymn critiques mechanical ritualism without rejecting all ritual.

Verse 21

क्रियादक्षो दक्षः क्रतुपतिरधीशस्तनुभृता- मृषीणामार्त्विज्यं शरणद सदस्याः सुरगणाः । क्रतुभ्रंशस्त्वत्तः क्रतुफलविधानव्यसनिनो ध्रुवं कर्तुः श्रद्धाविधुरमभिचाराय हि मखाः ॥ 21 ॥

Roman Transliteration

kriyaadaksho dakshah kratupatiradheeshastanubhritaa- mrisheenaamaartvijyam sharanada sadasyaah suraganaah | kratubhramshastvattah kratuphalavidhaanavyasanino dhruvam kartuh shraddhaavidhuramabhichaaraaya hi makhaah || 21 ||kriyādakṣo dakṣaḥ kratupatiradhīśastanubhṛtā- mṛṣīṇāmārtvijyaṃ śaraṇada sadasyāḥ suragaṇāḥ . kratubhraṃśastvattaḥ kratuphalavidhānavyasanino dhruvaṃ kartuḥ śraddhāvidhuramabhicārāya hi makhāḥ || 21 ||

Meaning

Even Daksha’s grand rite collapses when its inner attitude lacks reverence.

Explanation

The critique concerns moral intention alongside ceremonial expertise.

Verse 22

प्रजानाथं नाथ प्रसभमभिकं स्वां दुहितरं गतां रोहिद्भूतां रिरमयिषुमृष्यस्य वपुषा । धनुःपाणेर्यातं दिवमपि सपत्राकृतममुं त्रसन्तं तेऽद्यापि त्यजति न मृगव्याधरभसः ॥ 22 ॥

Roman Transliteration

prajaanaatham Nath prasabhamabhikam svaam duhitaram gataam rohidbhootaam riramayishumrishyasya vapushaa | dhanuhpaaneryaatam divamapi sapatraakritamamum trasantam te’dyaapi tyajati na mrigavyaadharabhasah || 22 ||prajānāthaṃ nātha prasabhamabhikaṃ svāṃ duhitaraṃ gatāṃ rohidbhūtāṃ riramayiṣumṛṣyasya vapuṣā . dhanuḥpāṇeryātaṃ divamapi sapatrākṛtamamuṃ trasantaṃ te’dyāpi tyajati na mṛgavyādharabhasaḥ || 22 ||

Meaning

Shiva’s intervention in the story of a creator pursuing his daughter expresses moral restraint.

Explanation

The passage alludes to an old myth that requires careful, non-literal historical handling.

Verse 23

स्वलावण्याशंसा धृतधनुषमह्नाय तृणव- त्पुरः प्लुष्टं दृष्ट्वा पुरमथन पुष्पायुधमपि । यदि स्त्रैणं देवी यमनिरतदेहार्धघटना- दवैति त्वामद्धा बत वरद मुग्धा युवतयः ॥ 23 ॥

Roman Transliteration

svalaavanyaashamsaa dhritadhanushamahnaaya trinava- tpurah plushtam drishtvaa puramathana pushpaayudhamapi | yadi strainam devee yamaniratadehaardhaghatanaa- davaiti tvaamaddhaa bata varada mugdhaa yuvatayah || 23 ||svalāvaṇyāśaṃsā dhṛtadhanuṣamahnāya tṛṇava- tpuraḥ pluṣṭaṃ dṛṣṭvā puramathana puṣpāyudhamapi . yadi straiṇaṃ devī yamaniratadehārdhaghaṭanā- davaiti tvāmaddhā bata varada mugdhā yuvatayaḥ || 23 ||

Meaning

Shiva burns the god of love, yet shares one body with the Goddess; divine life transcends simplistic labels.

Explanation

The paradox questions crude assumptions about renunciation and companionship.

Verse 24

श्मशानेष्वाक्रीडा स्मरहर पिशाचाः सहचरा- श्चिताभस्मालेपः स्रगपि नृकरोटीपरिकरः । अमङ्गल्यं शीलं तव भवतु नामैवमखिलं तथापि स्मर्तॄणां वरद परमं मङ्गलमसि ॥ 24 ॥

Roman Transliteration

shmashaaneshvaakreedaa smarahara pishaachaah sahacharaa- shchitaabhasmaalepah sragapi nrikaroteeparikarah | amangalyam sheelam tava bhavatu naamaivamakhilam tathaapi smartreenaam varada paramam mangalamasi || 24 ||śmaśāneṣvākrīḍā smarahara piśācāḥ sahacarā- ścitābhasmālepaḥ sragapi nṛkaroṭīparikaraḥ . amaṅgalyaṃ śīlaṃ tava bhavatu nāmaivamakhilaṃ tathāpi smartṝṇāṃ varada paramaṃ maṅgalamasi || 24 ||

Meaning

Ash, cremation grounds and skulls look inauspicious, yet Shiva becomes the highest auspiciousness for devotees.

Explanation

The verse reverses ordinary cultural judgements of purity and impurity.

Verse 25

मनः प्रत्यक्चित्ते सविधमवधायात्तमरुतः प्रहृष्यद्रोमाणः प्रमदसलिलोत्साहितदृशः । यदालोक्याह्लादं ह्रद इव निमज्ज्यामृतमये दधत्यन्तस्तत्त्वं किमपि यमिनस्तत्किल भवान् ॥ 25 ॥

Roman Transliteration

manah pratyakchitte savidhamavadhaayaattamarutah prahrishyadromaanah pramadasalilotsaahitadrishah | yadaalokyaahlaadam hrada iva nimajjyaamritamaye dadhatyantastattvam kimapi yaminastatkila bhavaan || 25 ||manaḥ pratyakcitte savidhamavadhāyāttamarutaḥ prahṛṣyadromāṇaḥ pramadasalilotsāhitadṛśaḥ . yadālokyāhlādaṃ hrada iva nimajjyāmṛtamaye dadhatyantastattvaṃ kimapi yaminastatkila bhavān || 25 ||

Meaning

Yogins turn awareness inward and describe an ineffable bliss that they identify with Shiva.

Explanation

The text reports contemplative religious experience, not a guaranteed result or prescribed advanced technique.

Verse 26

त्वमर्कस्त्वं सोमस्त्वमसि पवनस्त्वं हुतवह- स्त्वमापस्त्वं व्योम त्वमु धरणिरात्मा त्वमिति च । परिच्छिन्नामेवं त्वयि परिणता बिभ्रति गिरं न विद्मस्तत्तत्त्वं वयमिह तु यत्त्वं न भवसि ॥ 26 ॥

Roman Transliteration

tvamarkastvam somastvamasi pavanastvam hutavaha- stvamaapastvam vyoma tvamu dharaniraatmaa tvamiti cha | parichchhinnaamevam tvayi parinataa bibhrati giram na vidmastattattvam vayamiha tu yattvam na bhavasi || 26 ||tvamarkastvaṃ somastvamasi pavanastvaṃ hutavaha- stvamāpastvaṃ vyoma tvamu dharaṇirātmā tvamiti ca . paricchinnāmevaṃ tvayi pariṇatā bibhrati giraṃ na vidmastattattvaṃ vayamiha tu yattvaṃ na bhavasi || 26 ||

Meaning

The sun, moon, wind, fire, water, sky, earth and self are spoken of as Shiva’s forms.

Explanation

This expresses theological immanence without limiting Shiva to eight objects.

Verse 27

त्रयीं तिस्रो वृत्तीस्त्रिभुवनमथो त्रीनपि सुरा- नकाराद्यैर्वर्णैस्त्रिभिरभिदधत्तीर्णविकृति । तुरीयं ते धाम ध्वनिभिरवरुन्धानमणुभिः समस्तव्यस्तं त्वां शरणद गृणात्योमिति पदम् ॥ 27 ॥

Roman Transliteration

trayeem tisro vritteestribhuvanamatho treenapi suraa- nakaaraadyairvarnaistribhirabhidadhatteernavikriti | tureeyam te dhaama dhvanibhiravarundhaanamanubhih samastavyastam tvaam sharanada grinaatyomiti padam || 27 ||trayīṃ tisro vṛttīstribhuvanamatho trīnapi surā- nakārādyairvarṇaistribhirabhidadhattīrṇavikṛti . turīyaṃ te dhāma dhvanibhiravarundhānamaṇubhiḥ samastavyastaṃ tvāṃ śaraṇada gṛṇātyomiti padam || 27 ||

Meaning

The sound Om encompasses triads and points beyond them to a fourth, transcendent state.

Explanation

The fourth (turīya) is a philosophical term also discussed in the Mandukya Upanishad.

Verse 28

भवः शर्वो रुद्रः पशुपतिरथोग्रः सह महां- स्तथा भीमेशानाविति यदभिधानाष्टकमिदम् । अमुष्मिन्प्रत्येकं प्रविचरति देव श्रुतिरपि प्रियायास्मै धात्रे प्रविहितनमस्योऽस्मि भवते ॥ 28 ॥

Roman Transliteration

bhavah sharvo rudrah pashupatirathograh saha mahaam- stathaa bheemeshaanaaviti yadabhidhaanaashtakamidam | amushminpratyekam pravicharati deva shrutirapi priyaayaasmai dhaatre pravihitanamasyo’smi bhavate || 28 ||bhavaḥ śarvo rudraḥ paśupatirathograḥ saha mahāṃ- stathā bhīmeśānāviti yadabhidhānāṣṭakamidam . amuṣminpratyekaṃ pravicarati deva śrutirapi priyāyāsmai dhātre pravihitanamasyo’smi bhavate || 28 ||

Meaning

Eight sacred names—Bhava, Sharva, Rudra, Pashupati, Ugra, Mahadeva, Bhima and Ishana—honour Shiva’s manifold aspects.

Explanation

The list is a devotional name-cluster, not a claim that there are eight separate gods.

Verse 29

नमो नेदिष्ठाय प्रियदव दविष्ठाय च नमो नमः क्षोदिष्ठाय स्मरहर महिष्ठाय च नमः । नमो वर्षिष्ठाय त्रिनयन यविष्ठाय च नमो नमः सर्वस्मै ते तदिदमिति शर्वाय च नमः ॥ 29 ॥

Roman Transliteration

namo nedishthaaya priyadava davishthaaya cha namo namah kshodishthaaya smarahara mahishthaaya cha namah | namo varshishthaaya trinayana yavishthaaya cha namo namah sarvasmai te tadidamiti sharvaaya cha namah || 29 ||namo nediṣṭhāya priyadava daviṣṭhāya ca namo namaḥ kṣodiṣṭhāya smarahara mahiṣṭhāya ca namaḥ . namo varṣiṣṭhāya trinayana yaviṣṭhāya ca namo namaḥ sarvasmai te tadidamiti śarvāya ca namaḥ || 29 ||

Meaning

Shiva is saluted as both nearest and farthest, smallest and greatest, oldest and newest.

Explanation

The paired opposites convey a reality beyond ordinary categories.

बहुलरजसे विश्वोत्पत्तौ भवाय नमो नमः प्रबलतमसे तत्संहारे हराय नमो नमः । जनसुखकृते सत्त्वोद्रिक्तौ मृडाय नमो नमः प्रमहसि पदे निस्त्रैगुण्ये शिवाय नमो नमः ॥ 30 ॥

Roman Transliteration

bahularajase vishvotpattau bhavaaya namo namah prabalatamase tatsamhaare haraaya namo namah | janasukhakrite sattvodriktau mridaaya namo namah pramahasi pade nistraigunye Shivaya namo namah || 30 ||bahularajase viśvotpattau bhavāya namo namaḥ prabalatamase tatsaṃhāre harāya namo namaḥ . janasukhakṛte sattvodriktau mṛḍāya namo namaḥ pramahasi pade nistraiguṇye śivāya namo namaḥ || 30 ||

Meaning

The hymn reveres Shiva amid the activities associated with the gunas and beyond all three.

Explanation

This is a theological use of guna categories, not empirical psychology.

Verse 31

कृशपरिणति चेतः क्लेशवश्यं क्व चेदं क्व च तव गुणसीमोल्लङ्घिनी शश्वदृद्धिः । इति चकितममन्दीकृत्य मां भक्तिराधा- द्वरद चरणयोस्ते वाक्यपुष्पोपहारम् ॥ 31 ॥

Roman Transliteration

krishaparinati chetah kleshavashyam kva chedam kva cha tava gunaseemollanghinee shashvadriddhih | iti chakitamamandeekritya maam bhaktiraadhaa- dvarada charanayoste vaakyapushpopahaaram || 31 ||kṛśapariṇati cetaḥ kleśavaśyaṃ kva cedaṃ kva ca tava guṇasīmollaṅghinī śaśvadṛddhiḥ . iti cakitamamandīkṛtya māṃ bhaktirādhā- dvarada caraṇayoste vākyapuṣpopahāram || 31 ||

Meaning

The poet’s small mind cannot encompass Shiva’s infinite qualities; devotion nonetheless offers flowers made of words.

Explanation

The poem returns to its opening insistence on humble speech.

Verse 32

असितगिरिसमं स्यात्कज्जलं सिन्धुपात्रे सुरतरुवरशाखा लेखनी पत्रमुर्वी । लिखति यदि गृहीत्वा शारदा सर्वकालं तदपि तव गुणानामीश पारं न याति ॥ 32 ॥

Roman Transliteration

asitagirisamam syaatkajjalam sindhupaatre surataruvarashaakhaa lekhanee patramurvee | likhati yadi griheetvaa shaaradaa sarvakaalam tadapi tava gunaanaameesha paaram na yaati || 32 ||asitagirisamaṃ syātkajjalaṃ sindhupātre surataruvaraśākhā lekhanī patramurvī . likhati yadi gṛhītvā śāradā sarvakālaṃ tadapi tava guṇānāmīśa pāraṃ na yāti || 32 ||

Meaning

Even if mountains were ink, the ocean an inkpot, earth a page and Saraswati wrote forever, Shiva’s virtues would remain unexhausted.

Explanation

This famous hyperbole expresses the inexhaustibility of the sacred.

Verse 33

असुरसुरमुनीन्द्रैरर्चितस्येन्दुमौले- र्ग्रथितगुणमहिम्नो निर्गुणस्येश्वरस्य । सकलगुणवरिष्ठः पुष्पदन्ताभिधानो रुचिरमलघुवृत्तः स्तोत्रमेतच्चकार ॥ 33 ॥

Roman Transliteration

asurasuramuneendrairarchitasyendumaule- rgrathitagunamahimno nirgunasyeshvarasya | sakalagunavarishthah pushpadantaabhidhaano ruchiramalaghuvrittah stotrametachchakaara || 33 ||asurasuramunīndrairarcitasyendumaule- rgrathitaguṇamahimno nirguṇasyeśvarasya . sakalaguṇavariṣṭhaḥ puṣpadantābhidhāno ruciramalaghuvṛttaḥ stotrametaccakāra || 33 ||

Meaning

A closing verse names Pushpadanta as composer of this beautifully metered hymn to the moon-crested Lord.

Explanation

An internal signature is evidence of traditional attribution, not a dated autograph.

Verse 34

अहरहरनवद्यं धूर्जटेः स्तोत्रमेतत् पठति परमभक्त्या शुद्धचित्तः पुमान्यः । स भवति शिवलोके रुद्रतुल्यस्तथात्र प्रचुरतरधनायुःपुत्रवान्कीर्तिमांश्च ॥ 34 ॥

Roman Transliteration

aharaharanavadyam dhoorjateh stotrametat pathati paramabhaktyaa shuddhachittah pumaanyah | sa bhavati shivaloke rudratulyastathaatra prachurataradhanaayuhputravaankeertimaamshcha || 34 ||aharaharanavadyaṃ dhūrjaṭeḥ stotrametat paṭhati paramabhaktyā śuddhacittaḥ pumānyaḥ . sa bhavati śivaloke rudratulyastathātra pracurataradhanāyuḥputravānkīrtimāṃśca || 34 ||

Meaning

The text promises merit, long life and honour to a devoted reader.

Explanation

Such phalaśruti claims are expressions of religious hope, not measurable guarantees.

Verse 35

महेशान्नापरो देवो महिम्नो नापरा स्तुतिः । अघोरान्नापरो मन्त्रो नास्ति तत्त्वं गुरोः परम् ॥ 35 ॥

Roman Transliteration

maheshaannaaparo devo mahimno naaparaa stutih | aghoraannaaparo mantro naasti tattvam guroh param || 35 ||maheśānnāparo devo mahimno nāparā stutiḥ . aghorānnāparo mantro nāsti tattvaṃ guroḥ param || 35 ||

Meaning

The hymn praises Mahesha, Mahimna-stuti, Aghora and the guru as supreme within its devotional voice.

Explanation

This is a sectarian praise formula; it need not be read as disrespect for other paths.

Verse 36

दीक्षादानं तपस्तीर्थं ज्ञानं यागादिकाः क्रियाः । महिम्नस्तवपाठस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम् ॥ 36 ॥

Roman Transliteration

deekshaadaanam tapasteertham jnaanam yaagaadikaah kriyaah | mahimnastavapaathasya kalaam naarhanti shodasheem || 36 ||dīkṣādānaṃ tapastīrthaṃ jñānaṃ yāgādikāḥ kriyāḥ . mahimnastavapāṭhasya kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm || 36 ||

Meaning

The recitation is extolled above many customary forms of religious merit-making.

Explanation

This is rhetorical devotional elevation, not a mandate to abandon ethical action.

Verse 37

कुसुमदशननामा सर्वगन्धर्वराजः शशिधरवरमौलेर्देवदेवस्य दासः । स खलु निजमहिम्नो भ्रष्ट एवास्य रोषात् स्तवनमिदमकार्षीद्दिव्यदिव्यं महिम्नः ॥ 37 ॥

Roman Transliteration

kusumadashananaamaa sarvagandharvaraajah shashidharavaramaulerdevadevasya daasah | sa khalu nijamahimno bhrashta evaasya roshaat stavanamidamakaarsheeddivyadivyam mahimnah || 37 ||kusumadaśananāmā sarvagandharvarājaḥ śaśidharavaramaulerdevadevasya dāsaḥ . sa khalu nijamahimno bhraṣṭa evāsya roṣāt stavanamidamakārṣīddivyadivyaṃ mahimnaḥ || 37 ||

Meaning

The singer Kusumadashana, identified with Pushpadanta, is said to have composed the hymn after losing divine favour.

Explanation

Treat the account as a traditional composition legend, not established biography.

Verse 38

सुरवरमुनिपूज्यं स्वर्गमोक्षैकहेतुं पठति यदि मनुष्यः प्राञ्जलिर्नान्यचेताः । व्रजति शिवसमीपं किन्नरैः स्तूयमानः स्तवनमिदममोघं पुष्पदन्तप्रणीतम् ॥ 38 ॥

Roman Transliteration

suravaramunipoojyam svargamokshaikahetum pathati yadi manushyah praanjalirnaanyachetaah | vrajati shivasameepam kinnaraih stooyamaanah stavanamidamamogham pushpadantapraneetam || 38 ||suravaramunipūjyaṃ svargamokṣaikahetuṃ paṭhati yadi manuṣyaḥ prāñjalirnānyacetāḥ . vrajati śivasamīpaṃ kinnaraiḥ stūyamānaḥ stavanamidamamoghaṃ puṣpadantapraṇītam || 38 ||

Meaning

Devout recitation is associated with attaining closeness to Shiva after death.

Explanation

The claimed afterlife reward is a matter of religious faith.

Verse 39

श्रीपुष्पदन्तमुखपङ्कजनिर्गतेन स्तोत्रेण किल्बिषहरेण हरप्रियेण । कण्ठस्थितेन पठितेन समाहितेन सुप्रीणितो भवति भूतपतिर्महेशः ॥ 39 ॥

Roman Transliteration

shreepushpadantamukhapankajanirgatena stotrena kilbishaharena harapriyena | kanthasthitena pathitena samaahitena supreenito bhavati bhootapatirmaheshah || 39 ||śrīpuṣpadantamukhapaṅkajanirgatena stotreṇa kilbiṣahareṇa harapriyeṇa . kaṇṭhasthitena paṭhitena samāhitena suprīṇito bhavati bhūtapatirmaheśaḥ || 39 ||

Meaning

Remembering the hymn associated with Pushpadanta is said to please Mahesha.

Explanation

This additional concluding verse belongs to the selected forty-verse edition; other recensions number appendices differently.

इत्येषा वाङ्मयी पूजा श्रीमच्छङ्करपादयोः । अर्पिता तेन देवेशः प्रीयतां मे सदाशिवः ॥ 40 ॥

Roman Transliteration

ityeshaa vaanmayee Puja shreemachchhankarapaadayoh | arpitaa tena deveshah preeyataam me sadaashivah || 40 ||ityeṣā vāṅmayī pūjā śrīmacchaṅkarapādayoḥ . arpitā tena deveśaḥ prīyatāṃ me sadāśivaḥ || 40 ||

Meaning

The poem closes by offering words themselves as worship at Shankara’s feet.

Explanation

Its central message is that truthful praise can itself be a devotional offering.

Context & Usage

What is Shiva Mahimna Stotram? Shiva Mahimna StotramŚiva Mahimna Stotram (“hymn to Shiva’s greatness”) is a Sanskrit work that begins by saying even the finest speech cannot reach the limit of the divine. Instead of promising to describe Shiva exhaustively, the speaker offers whatever truthful praise a finite mind can manage. This combination of philosophical humility, vivid narratives and devotion explains why the hymn remains a compelling literary work. 1 3

The poem shifts between Shiva beyond speech, his manifestations in the cosmos, and stories of his compassion and power. Its celebrated river-to-ocean simile (verse 7) recognises multiple paths, though articulated from the poem’s own Shaiva perspective; it need not be flattened into a historical claim that all schools have identical teachings.

The chosen edition: forty, not forty-three

This handoff follows the forty numbered units of the Bṛhatstotraratnākara family. The Sanskrit Wikisource transcription of the 1953 printing was the practical reading base, compared at representative readings with the 1912 scanned printing and other reference presentations. The full scanned 1912 edition has not been exhaustively verified at every syllable, so the source-text gate stays partial. 1 2

Another widely recited electronic edition has 43 numbered verses. Sanskrit Documents further discusses a Shiva-rahasya parallel and additional stanzas; this materially changes the boundaries and numbering. The extra verses are . Sanskrit Documents further discusses a Śiva-rahasya parallel and additional stanzas; this materially changes the boundaries and numbering. The extra verses are not spliced into the forty-verse selection. In this edition the earlier narrative/praise verses transition into author-signature and benefits passages after verse 32. These are still included because they belong to the selected printed sequence. 3

The literary and philosophical arc

Verses 1–3 — limits of speech. The hymn announces that words cannot encompass Shiva; the very act of praise becomes a humble self-discipline. This is not a philosophical proof that reason has no value. Verses 4–9 — reality and routes to it. Creation, rival philosophical claims, various religious paths, and Shiva’s ascetic equipment are presented in a specifically Shaiva poetic voice. Verse 7’s river image is inclusive while not eliminating real doctrinal disagreement. Verses 10–24 — divine narratives. The luminous pillar, Ravana’s devotion and pride, Banasura, the poison held in the throat, Kamadeva, the cosmic dance, Ganga, Tripura, Vishnu’s offering and Daksha’s sacrifice bring familiar Shiva traditions into one literary sequence. They are sacred narratives, not independently established historical events. Verses 25–32 — inner experience and universality. Shiva is contemplated as the inwardly realised principle, as pervasive through elements and consciousness, as related to the syllable Om and the idea of turīya, and as the subject of a deliberately unfinishable praise. Verses 33–40 — signature and devotional fruits. The poem invokes Pushpadanta, associates listening and recitation with spiritual benefits and concludes by offering words themselves as worship. Claims of guaranteed wealth, cures or afterlife outcomes are not asserted as scientific findings.

Key concepts and symbols

Mahimā: greatness not reducible to inventory or measurement. Hara: Shiva as the remover. Pashupati: Lord of beings; a name connected with Shaiva traditions, not interchangeable with every later school. Tripura: the three cities, an important mythic symbol. Nīlakaṇṭha: the dark-throated figure whose act of holding poison stands for protection. Turīya: the “fourth” term used for consciousness beyond familiar divisions. Phalaśruti: verses describing traditional religious fruits of recitation, not a controlled prediction of physical outcomes.

Authorship, history and textual variations

The hymn explicitly names Puṣpadanta in its concluding portion, and later tradition tells a Gandharva story around its composition. This establishes a traditional attribution, not a verified autograph, birth date or historical biography. Edition identity matters more than selecting a single legendary date. 1 3 4

Outstanding line readings include verse 5 (kimupādāna), verse 14 (bhuvanabhayabhaṅga), verse 16 (jagad-rakṣāyai), verse 17 (jagad-dvīpākāram), verse 26 (na vidmas tattattvam) and verse 29 (śarvāya). These readings are disclosed as editorial choices against divergent digital/print witnesses and require final image collation before certification. Some older transcriptions show damaged or erroneous text, especially across line breaks. 2 3

Reading, worship and practice scope

This edition is intended for ordinary public reading of a literary Sanskrit stotra. A general reader can appreciate its philosophy and narratives without receiving ritual instructions. Traditions may associate it with personal devotion and temple worship, but no universal counting rule, initiation claim, special breath technique or guaranteed result is supplied here. Festival and Panchang timing should be resolved only by the separate approved calendar system.

Frequently asked questions

1. Is the Shiva Mahimna Stotram in Sanskrit? Yes. The source text is Sanskrit; the Roman letters above represent its original words using IAST, not an English translation. 2. Who composed it? It is traditionally attributed to Pushpadanta. The poem itself names him, but that does not establish a modern historical biography. 3. Does it have 40 or 43 verses? Both numbered families circulate. this edition preserves one complete 40-verse printed tradition and documents the longer version rather than mixing them. 4. Why does the poem say there are different spiritual paths? Verse 7 likens varied paths to rivers entering the sea, from the hymn’s own Shaiva theological perspective. 5. Does Shiva appear as a pillar of fire? Verse 10 recalls a sacred narrative about Brahma and Vishnu seeking its ends; it is not offered as independently verified history. 6. What does Om mean in the hymn? Verse 27 connects Om with triads and the fourth (turīya), a concept discussed also in the Māṇḍūkya Upaniṣad. 7. Will chanting guarantee money, healing or liberation? No such guarantee can be established. Traditional fruits in the hymn express devotional hopes and beliefs. 8. Can I read this text without initiation? Ordinary educational reading is public; any lineage-specific ritual practice should be reviewed separately with qualified teachers.

Sources, Credits & Licensing

Founder-authorized educational edition. Independent textual and specialist review remains incomplete; this reading does not confer initiation or ritual authorization.

Wikimedia contributors. Based on शिवमहिम्नःस्तोत्रम् — Sanskrit Wikisource typed 1953 Bṛhatstotraratnākara text. Original words, new Roman rendering and derivative meanings: CC BY-SA 4.0. Script conversion, punctuation, Romanization and any declared editorial lyric changes are adaptations; no independent textual certification.

Text licence

Original Roman reading

The Roman reading recorded with this edition, retaining its spelling and word forms before the Easy Roman display conversion.

  1. Verse 1

    mahimnaḥ pāraṃ te paramaviduṣo yadyasadṛśī stutirbrahmādīnāmapi tadavasannāstvayi giraḥ . athāvācyaḥ sarvaḥ svamatipariṇāmāvadhi gṛṇan mamāpyeṣa stotre hara nirapavādaḥ parikaraḥ || 1 ||

  2. Verse 2

    atītaḥ panthānaṃ tava ca mahimā vāṅmanasayo- ratadvyāvṛttyā yaṃ cakitamabhidhatte śrutirapi . sa kasya stotavyaḥ katividhaguṇaḥ kasya viṣayaḥ pade tvarvācīne patati na manaḥ kasya na vacaḥ || 2 ||

  3. Verse 3

    madhusphītā vācaḥ paramamamṛtaṃ nirmitavata- stava brahmankiṃ vāgapi suragurorvismayapadam . mama tvetāṃ vāṇīṃ guṇakathanapuṇyena bhavataḥ punāmītyarthe’smin puramathana buddhirvyavasitā || 3 ||

  4. Verse 4

    tavaiśvaryaṃ yattajjagadudayarakṣāpralayakṛ- ttrayīvastu vyastaṃ tisṛṣu guṇabhinnāsu tanuṣu . abhavyānāmasminvarada ramaṇīyāmaramaṇīṃ vihantuṃ vyākrośīṃ vidadhata ihaike jaḍadhiyaḥ || 4 ||

  5. Verse 5

    kimīhaḥ kiṃkāyaḥ sa khalu kimupāyastribhuvanaṃ kimādhāro dhātā sṛjati kimupādāna iti ca . atarkyaiśvarye tvayyanavasaraduḥstho hatadhiyaḥ kutarko’yaṃ kāṃścinmukharayati mohāya jagataḥ || 5 ||

  6. Verse 6

    ajanmāno lokāḥ kimavayavavanto’pi jagatā- madhiṣṭhātāraṃ kiṃ bhavavidhiranādṛtya bhavati . anīśo vā kuryādbhuvanajanane kaḥ parikaro yato mandāḥ svāṃ pratyamaravara saṃśerata ime || 6 ||

  7. Verse 7

    trayī sāṃkhyaṃ yogaḥ paśupatimataṃ vaiṣṇavamiti prabhinne prasthāne paramidamadaḥ pathyamiti ca . rucīnāṃ vaicitryādṛjukuṭilanānāpathajuṣāṃ nṛṇāmeko gamyastvamasi payasāmarṇava iva || 7 ||

  8. Verse 8

    mahokṣaḥ khaṭvāṅgaṃ paraśurajinaṃ bhasma phaṇinaḥ kapālaṃ cetīyattava varada tantropakaraṇam . surāstāṃ tāmṛddhiṃ dadhati tu bhavadbhrūpraṇihitāṃ na hi svātmārāmaṃ viṣayamṛgatṛṣṇā bhramayati || 8 ||

  9. Verse 9

    dhruvaṃ kaścitsarvaṃ sakalamaparastvadhruvamidaṃ paro dhrauvyādhrauvye jagati gadati vyastaviṣaye . samaste’pyetasminpuramathana tairvismita iva stuvañjihremi tvāṃ na khalu nanu dhṛṣṭā mukharatā || 9 ||

  10. Verse 10

    tavaiśvaryaṃ yatnādyadupari viriñco hariradhaḥ paricchettuṃ yātāvanalamanalaskandhavapuṣaḥ . tato bhaktiśraddhābharagurugṛṇadbhyāṃ giriśa yat svayaṃ tasthe tābhyāṃ tava kimanuvṛttirna phalati || 10 ||

  11. Verse 11

    ayatnādāpādya tribhuvanamavairavyatikaraṃ daśāsyo yadbāhūnabhṛta raṇakaṇḍūparavaśān . śiraḥpadmaśreṇīracitacaraṇāmbhoruhabalaiḥ sthirāyāstvadbhaktestripurahara visphūrjitamidam || 11 ||

  12. Verse 12

    amuṣya tvatsevāsamadhigatasāraṃ bhujavanaṃ balātkailāse’pi tvadadhivasatau vikramayataḥ . alabhyā pātāle’pyalasacalitāṅguṣṭhaśirasi pratiṣṭhā tvayyāsīddhruvamupacito muhyati khalaḥ || 12 ||

  13. Verse 13

    yadṛddhiṃ sutrāmṇo varada paramoccairapi satī- madhaścakre bāṇaḥ parijanavidheyatribhuvanaḥ . na taccitraṃ tasminvarivasitari tvaccaraṇayo- rna kasyāpyunnatyai bhavati śirasastvayyavanatiḥ || 13 ||

  14. Verse 14

    akāṇḍabrahmāṇḍakṣayacakitadevāsurakṛpā- vidheyasyāsīdyastrinayana viṣaṃ saṃhṛtavataḥ . sa kalmāṣaḥ kaṇṭhe tava na kurute na śriyamaho vikāro’pi ślāghyo bhuvanabhayabhaṅgavyasaninaḥ || 14 ||

  15. Verse 15

    asiddhārthā naiva kvacidapi sadevāsuranare nivartante nityaṃ jagati jayino yasya viśikhāḥ . sa paśyannīśa tvāmitarasurasādhāraṇamabhūt smaraḥ smartavyātmā na hi vaśiṣu pathyaḥ paribhavaḥ || 15 ||

  16. Verse 16

    mahī pādāghātādvrajati sahasā saṃśayapadaṃ padaṃ viṣṇorbhrāmyadbhujaparigharugṇagrahagaṇam . muhurdyaurdausthyaṃ yātyanibhṛtajaṭātāḍitataṭā jagadrakṣāyai tvaṃ naṭasi nanu vāmaiva vibhutā || 16 ||

  17. Verse 17

    viyadvyāpī tārāgaṇaguṇitaphenopamaruciḥ pravāho vārāṃ yaḥ pṛṣatalaghudṛṣṭaḥ śirasi te . jagaddvīpākāraṃ jaladhivalayaṃ tena kṛtami- tyanenaivonneyaṃ dhṛtamahima divyaṃ tava vapuḥ || 17 ||

  18. Verse 18

    rathaḥ kṣoṇī yantā śatadhṛtiragendro dhanuratho rathāṅge candrārkau rathacaraṇapāṇiḥ śara iti . didhakṣoste ko’yaṃ tripuratṛṇamāḍambaravidhi- rvidheyaiḥ krīḍantyo na khalu paratantrāḥ prabhudhiyaḥ || 18 ||

  19. Verse 19

    hariste sāhasraṃ kamalabalimādhāya padayo- ryadekone tasminnijamudaharannetrakamalam . gato bhaktyudrekaḥ pariṇatimasau cakravapuṣā trayāṇāṃ rakṣāyai tripurahara jāgarti jagatām || 19 ||

  20. Verse 20

    kratau supte jāgrattvamasi phalayoge kratumatāṃ kva karma pradhvastaṃ phalati puruṣārādhanamṛte . atastvāṃ samprekṣya kratuṣu phaladānapratibhuvaṃ śrutau śraddhāṃ baddhvā dṛḍhaparikaraḥ karmasu janaḥ || 20 ||

  21. Verse 21

    kriyādakṣo dakṣaḥ kratupatiradhīśastanubhṛtā- mṛṣīṇāmārtvijyaṃ śaraṇada sadasyāḥ suragaṇāḥ . kratubhraṃśastvattaḥ kratuphalavidhānavyasanino dhruvaṃ kartuḥ śraddhāvidhuramabhicārāya hi makhāḥ || 21 ||

  22. Verse 22

    prajānāthaṃ nātha prasabhamabhikaṃ svāṃ duhitaraṃ gatāṃ rohidbhūtāṃ riramayiṣumṛṣyasya vapuṣā . dhanuḥpāṇeryātaṃ divamapi sapatrākṛtamamuṃ trasantaṃ te’dyāpi tyajati na mṛgavyādharabhasaḥ || 22 ||

  23. Verse 23

    svalāvaṇyāśaṃsā dhṛtadhanuṣamahnāya tṛṇava- tpuraḥ pluṣṭaṃ dṛṣṭvā puramathana puṣpāyudhamapi . yadi straiṇaṃ devī yamaniratadehārdhaghaṭanā- davaiti tvāmaddhā bata varada mugdhā yuvatayaḥ || 23 ||

  24. Verse 24

    śmaśāneṣvākrīḍā smarahara piśācāḥ sahacarā- ścitābhasmālepaḥ sragapi nṛkaroṭīparikaraḥ . amaṅgalyaṃ śīlaṃ tava bhavatu nāmaivamakhilaṃ tathāpi smartṝṇāṃ varada paramaṃ maṅgalamasi || 24 ||

  25. Verse 25

    manaḥ pratyakcitte savidhamavadhāyāttamarutaḥ prahṛṣyadromāṇaḥ pramadasalilotsāhitadṛśaḥ . yadālokyāhlādaṃ hrada iva nimajjyāmṛtamaye dadhatyantastattvaṃ kimapi yaminastatkila bhavān || 25 ||

  26. Verse 26

    tvamarkastvaṃ somastvamasi pavanastvaṃ hutavaha- stvamāpastvaṃ vyoma tvamu dharaṇirātmā tvamiti ca . paricchinnāmevaṃ tvayi pariṇatā bibhrati giraṃ na vidmastattattvaṃ vayamiha tu yattvaṃ na bhavasi || 26 ||

  27. Verse 27

    trayīṃ tisro vṛttīstribhuvanamatho trīnapi surā- nakārādyairvarṇaistribhirabhidadhattīrṇavikṛti . turīyaṃ te dhāma dhvanibhiravarundhānamaṇubhiḥ samastavyastaṃ tvāṃ śaraṇada gṛṇātyomiti padam || 27 ||

  28. Verse 28

    bhavaḥ śarvo rudraḥ paśupatirathograḥ saha mahāṃ- stathā bhīmeśānāviti yadabhidhānāṣṭakamidam . amuṣminpratyekaṃ pravicarati deva śrutirapi priyāyāsmai dhātre pravihitanamasyo’smi bhavate || 28 ||

  29. Verse 29

    namo nediṣṭhāya priyadava daviṣṭhāya ca namo namaḥ kṣodiṣṭhāya smarahara mahiṣṭhāya ca namaḥ . namo varṣiṣṭhāya trinayana yaviṣṭhāya ca namo namaḥ sarvasmai te tadidamiti śarvāya ca namaḥ || 29 ||

  30. Verse 30

    bahularajase viśvotpattau bhavāya namo namaḥ prabalatamase tatsaṃhāre harāya namo namaḥ . janasukhakṛte sattvodriktau mṛḍāya namo namaḥ pramahasi pade nistraiguṇye śivāya namo namaḥ || 30 ||

  31. Verse 31

    kṛśapariṇati cetaḥ kleśavaśyaṃ kva cedaṃ kva ca tava guṇasīmollaṅghinī śaśvadṛddhiḥ . iti cakitamamandīkṛtya māṃ bhaktirādhā- dvarada caraṇayoste vākyapuṣpopahāram || 31 ||

  32. Verse 32

    asitagirisamaṃ syātkajjalaṃ sindhupātre surataruvaraśākhā lekhanī patramurvī . likhati yadi gṛhītvā śāradā sarvakālaṃ tadapi tava guṇānāmīśa pāraṃ na yāti || 32 ||

  33. Verse 33

    asurasuramunīndrairarcitasyendumaule- rgrathitaguṇamahimno nirguṇasyeśvarasya . sakalaguṇavariṣṭhaḥ puṣpadantābhidhāno ruciramalaghuvṛttaḥ stotrametaccakāra || 33 ||

  34. Verse 34

    aharaharanavadyaṃ dhūrjaṭeḥ stotrametat paṭhati paramabhaktyā śuddhacittaḥ pumānyaḥ . sa bhavati śivaloke rudratulyastathātra pracurataradhanāyuḥputravānkīrtimāṃśca || 34 ||

  35. Verse 35

    maheśānnāparo devo mahimno nāparā stutiḥ . aghorānnāparo mantro nāsti tattvaṃ guroḥ param || 35 ||

  36. Verse 36

    dīkṣādānaṃ tapastīrthaṃ jñānaṃ yāgādikāḥ kriyāḥ . mahimnastavapāṭhasya kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm || 36 ||

  37. Verse 37

    kusumadaśananāmā sarvagandharvarājaḥ śaśidharavaramaulerdevadevasya dāsaḥ . sa khalu nijamahimno bhraṣṭa evāsya roṣāt stavanamidamakārṣīddivyadivyaṃ mahimnaḥ || 37 ||

  38. Verse 38

    suravaramunipūjyaṃ svargamokṣaikahetuṃ paṭhati yadi manuṣyaḥ prāñjalirnānyacetāḥ . vrajati śivasamīpaṃ kinnaraiḥ stūyamānaḥ stavanamidamamoghaṃ puṣpadantapraṇītam || 38 ||

  39. Verse 39

    śrīpuṣpadantamukhapaṅkajanirgatena stotreṇa kilbiṣahareṇa harapriyeṇa . kaṇṭhasthitena paṭhitena samāhitena suprīṇito bhavati bhūtapatirmaheśaḥ || 39 ||

  40. Verse 40

    ityeṣā vāṅmayī pūjā śrīmacchaṅkarapādayoḥ . arpitā tena deveśaḥ prīyatāṃ me sadāśivaḥ || 40 ||

Sources and editorial notes

Main witness and comparisons: 1, 2, 3; context and attribution: 4, 5. Rights for the ancient underlying text, modern transcription, digital normalizations, and original ShivGoraksh commentary are treated separately in the source list. No live website route or Aadesh access is enabled.

Additional passage commentary

Shloka 1 — Meaning

Even the loftiest beings cannot measure Shiva’s greatness; praise is an honest offering limited by the speaker’s understanding. Explanation: The opening rejects the pretence that any hymn can exhaust the divine.

Shloka 2 — Meaning

Shiva exceeds language and thought, while the mind still seeks a form in which to adore him. Explanation: This holds the apophatic and personal dimensions of devotion together.

Shloka 3 — Meaning

The poet does not imagine instructing Shiva; speaking of Shiva purifies the speaker’s own words. Explanation: Praise becomes an exercise in humility, not a performance before an ignorant deity.

Shloka 4 — Meaning

Creation, preservation and dissolution express one divine sovereignty through differentiated forms. Explanation: The stanza uses a Shaiva theological reading of the divine triad; traditions interpret it differently.

Shloka 5 — Meaning

The hymn responds to questions about how the universe could arise and what cause supports it. Explanation: Its answer is a devotional claim about the limits of speculative reasoning, not a scientific cosmology.

Shloka 6 — Meaning

The poet asks whether a world of dependent things could dispense with a governing ground. Explanation: This argument is part of the hymn’s philosophical rhetoric; it is not a universal consensus.

Shloka 7 — Meaning

Different religious and philosophical paths may be directed toward a single divine end, like rivers toward the sea. Explanation: The verse is generous in tone but speaks from a specifically Shaiva viewpoint.

Shloka 8 — Meaning

Shiva’s ascetic possessions seem poor beside the gods’ riches, yet he lacks nothing. Explanation: Inner sufficiency makes outward display unnecessary.

Shloka 9 — Meaning

Philosophers disagree over what endures; the poet admits the limits of speech amid these disputes. Explanation: The passage should not be flattened into a single systematic doctrine.

Shloka 10 — Meaning

Brahma and Vishnu cannot find the bounds of Shiva’s fiery manifestation, but devotion becomes a means of approach. Explanation: This is the well-known liṅgodbhava narrative, told in theological mythic language.

Shloka 11 — Meaning

Ravana’s power is described as having been strengthened through strenuous devotion to Shiva. Explanation: The story prepares the contrast between devotion and pride in the next verse.

Shloka 12 — Meaning

Ravana’s attempt to shake Kailasa ends when Shiva checks him with scarcely an effort. Explanation: Power without humility loses its bearing.

Shloka 13 — Meaning

Banasura’s greatness is likewise described in relation to reverence at Shiva’s feet. Explanation: Bowing is a literary image for the paradox of rising through humility.

Shloka 14 — Meaning

Shiva holds the world-threatening poison; the dark mark on his throat becomes a sign of protection. Explanation: This invokes the ocean-churning myth, not advice about handling poison.

Shloka 15 — Meaning

The god of desire, who prevails over others, is overcome when he challenges self-mastered Shiva. Explanation: The focus is restraint over compulsive desire, not contempt for all human affection.

Shloka 16 — Meaning

Shiva’s immense dance shakes the cosmos yet is undertaken for the world’s protection. Explanation: The paradox dramatizes cosmic power under compassionate purpose.

Shloka 17 — Meaning

The vast Ganga looks like a mere drop amid Shiva’s matted locks. Explanation: Scale is poetic: what appears enormous to us is small within the divine.

Shloka 18 — Meaning

The whole universe becomes Shiva’s chariot and weapon in the destruction of Tripura. Explanation: The lavish cosmic equipment is portrayed as play for one already sovereign.

Shloka 19 — Meaning

Vishnu’s devotion is depicted by his offering an eye when one lotus is missing. Explanation: This is a traditional iconographic narrative of unreserved bhakti, not an instruction for self-harm.

Shloka 20 — Meaning

Sacrifice is meaningful only when offered to the divine; external actions alone cannot guarantee their fruits. Explanation: The hymn critiques mechanical ritualism without rejecting all ritual.

Shloka 21 — Meaning

Even Daksha’s grand rite collapses when its inner attitude lacks reverence. Explanation: The critique concerns moral intention alongside ceremonial expertise.

Shloka 22 — Meaning

Shiva’s intervention in the story of a creator pursuing his daughter expresses moral restraint. Explanation: The passage alludes to an old myth that requires careful, non-literal historical handling.

Shloka 23 — Meaning

Shiva burns the god of love, yet shares one body with the Goddess; divine life transcends simplistic labels. Explanation: The paradox questions crude assumptions about renunciation and companionship.

Shloka 24 — Meaning

Ash, cremation grounds and skulls look inauspicious, yet Shiva becomes the highest auspiciousness for devotees. Explanation: The verse reverses ordinary cultural judgements of purity and impurity.

Shloka 25 — Meaning

Yogins turn awareness inward and describe an ineffable bliss that they identify with Shiva. Explanation: The text reports contemplative religious experience, not a guaranteed result or prescribed advanced technique.

Shloka 26 — Meaning

The sun, moon, wind, fire, water, sky, earth and self are spoken of as Shiva’s forms. Explanation: This expresses theological immanence without limiting Shiva to eight objects.

Shloka 27 — Meaning

The sound Om encompasses triads and points beyond them to a fourth, transcendent state. Explanation: The fourth (turīya) is a philosophical term also discussed in the Mandukya Upanishad.

Shloka 28 — Meaning

Eight sacred names—Bhava, Sharva, Rudra, Pashupati, Ugra, Mahadeva, Bhima and Ishana—honour Shiva’s manifold aspects. Explanation: The list is a devotional name-cluster, not a claim that there are eight separate gods.

Shloka 29 — Meaning

Shiva is saluted as both nearest and farthest, smallest and greatest, oldest and newest. Explanation: The paired opposites convey a reality beyond ordinary categories.

Shloka 30 — Meaning

The hymn reveres Shiva amid the activities associated with the gunas and beyond all three. Explanation: This is a theological use of guna categories, not empirical psychology.

Shloka 31 — Meaning

The poet’s small mind cannot encompass Shiva’s infinite qualities; devotion nonetheless offers flowers made of words. Explanation: The poem returns to its opening insistence on humble speech.

Shloka 32 — Meaning

Even if mountains were ink, the ocean an inkpot, earth a page and Saraswati wrote forever, Shiva’s virtues would remain unexhausted. Explanation: This famous hyperbole expresses the inexhaustibility of the sacred.

Shloka 33 — Meaning

A closing verse names Pushpadanta as composer of this beautifully metered hymn to the moon-crested Lord. Explanation: An internal signature is evidence of traditional attribution, not a dated autograph.

Shloka 34 — Meaning

The text promises merit, long life and honour to a devoted reader. Explanation: Such phalaśruti claims are expressions of religious hope, not measurable guarantees.

Shloka 35 — Meaning

The hymn praises Mahesha, Mahimna-stuti, Aghora and the guru as supreme within its devotional voice. Explanation: This is a sectarian praise formula; it need not be read as disrespect for other paths.

Shloka 36 — Meaning

The recitation is extolled above many customary forms of religious merit-making. Explanation: This is rhetorical devotional elevation, not a mandate to abandon ethical action.

Shloka 37 — Meaning

The singer Kusumadashana, identified with Pushpadanta, is said to have composed the hymn after losing divine favour. Explanation: Treat the account as a traditional composition legend, not established biography.

Shloka 38 — Meaning

Devout recitation is associated with attaining closeness to Shiva after death. Explanation: The claimed afterlife reward is a matter of religious faith.

Shloka 39 — Meaning

Remembering the hymn associated with Pushpadanta is said to please Mahesha. Explanation: This additional concluding verse belongs to the selected forty-verse edition; other recensions number appendices differently.

Shloka 40 — Meaning

The poem closes by offering words themselves as worship at Shankara’s feet. Explanation: Its central message is that truthful praise can itself be a devotional offering.

  1. शिवमहिम्नःस्तोत्रम् — Sanskrit Wikisource typed 1953 Bṛhatstotraratnākara text · Open source
  2. बृहत्स्तोत्ररत्नाकरः (प्रथमः भागः), historical scan pages carrying Śivamahimna Stotram · Open source
  3. Shivamahimna Stotra — expanded 43-verse electronic recension and Śivarahasya notes · Open source
  4. Shiva Mahimna Stotra — hymn tradition and authorship overview · Open source
  5. Adiveda — 40-verse Bṛhatstotraratnākara editorial comparison · Open source